Lars Ebert

Lars Ebert, (international) co-operation projects

“I did an internship at Castrum Peregrini in 1999 and was fascinated by the house and its stories and quickly became friends first with Michael and later with Frans. Michaels urge to make Castrum Peregrini viable for the future became a driving force of our friendship. In this ongoing conversation we see our own meaning making in the light of our work.

From Gisèle I learned to look at things instead of seeing them and to be serious and yet playful. When she was very old and Frans, Michael and I took care of her we became a small and intimate family. She was refreshingly open to change and enjoyed it that we developed Castrum Peregrini from a closed, rather obscure community into an open place for artists. She loved to have young, creative people around. I owe her a deep feeling of belonging to Castrum Peregrini that became my home. Thinking of her makes me smile and reminds me why the future of Castrum Peregrini matters so much to me.

Michael, Frans and I are partners in life and in work and honestly I don’t know where the one starts and the other ends. We live where we work and vice versa and literally need to travel to our refuge in Athens to find distance. When one day we leave Castrum Peregrini in the hands of the next generation we will continue to look for a meaningful life together, and that may very well be in Greece.

We all do a bit of everything, as one does in a small, horizontal organisation, but my passion lies in international co-operation, European projects and longer term, process based projects such as our collaborations with the Goethe-Institut, the Bruno Kreisky Forum, the European Cultural Foundation e.a.

I dream of Castrum Peregrinis future as a vibrant meeting place and a respected centre for artistic research, new ideas and concepts for open and inclusive societies. I hope that many more generations can make use of the stories of Castrum Peregrini and feel at home here, leave their traces and write their own, new and unexpected chapters of the story.”

Frans Damman

Frans Damman, marketing and heritage development

“In the nineties I followed a ‘publishing’ class where I met Michael Defuster who planned to work for ‘Castrum Peregrini Press’. I became curious about this ‘publishing house in exile’ and applied for an internship. My assignment was to analyse the database of the subscribers of their magazine, which although relatively modest, contained an impressive range of countries worldwide in which customers were based.

I met the lady of the house, Gisèle, during a dinner. This fascinating artist spoke enthusiastically about her travels and work but also took great interest in what ‘kept me busy’. With her mercury-kind of agility she appeared much younger than the 80 plus years she counted in reality. Gisèle invited me to her studio and asked me if I was interested in helping her sorting out her personal archive, which I happily did as it was a wonderful opportunity to work together and learn more about her life ,which reflected the 20th century and her international artistic network. There I understood how life and work can be intertwined.

After my internship I stayed friends with Gisèle but moved on professionally to Elsevier/Reed, an international division of VNU and then to Nationaal Historisch Museum, a period that was important for me as I learned a lot and was privileged to work with fantastic teams. But I missed a passion for the ‘product’. After several years being loosely connected I officially joined the team of Castrum Peregrini, that in that time just consisted of Michael and Lars. It was a fantastic experience to be part of the radical reorganization process that had started some years earlier and that in 2009 resulted in the beginning of a new existence of Castrum Peregrini. We defined a new profile and values, organized cultural year programmes and the first European Project.

I still remember removing the blinds from the windows on the ground floor where for decades the publishing house in exile was based. With that act we symbolically opened the place for the first time in its 70 years of existence. In that year we were asked to participate in ‘Museum Nacht’. The lights from street level up to the top floor were lit and ‘Castrum Peregrini’ finally landed at Herengracht and invited Amsterdam to connect. This is what I keep dreaming for the future of the house: to make the place visible as part of the Amsterdam fabric and link it internationally with creative initiatives.”

Michael Defuster

Michael Defuster, executive manager

“I got in touch with Castrum Peregrini for the first time in 1983, during my architectural studies in Amsterdam. The colourful people I met and the vibrant, novel like stories of lived lives there formed a rich, adventurous world that stood in strong contrast to my bleak reality of life in a student flat, my daytime job and evening courses of architecture. It fascinated me immediately and somehow I knew right away that this organisation would once be my destination. As a young adult I could sense that in the many tales that surrounded that group of people a very universal truth about life was present. It took me fifteen years from that first encounter before I got permanently involved in the organization. During that journey I developed the insight that it was a far better idea to give space to a diverse and inclusive universality instead of one that found truth in a distinct poetry only. After all my experiences this was exactly what Castrum Peregrini stood for, although many of the people involved did not realise or had forgotten.

Both literally and figuratively speaking, high above the crucible of mundane life Gisèle lived in her extraordinary studio, which was a fairy-tale in itself, just like the  surrounding rooms of the Castrum Peregrini building that spark the imagination until today. For me and for many others, Gisèle was the uncrowned queen, the thriving personality of the house: intense and light in social relations, witty, with a sharp eye for beauty in ordinary objects. She was open and interested in everything cultural and human and in possession of an abundance of positive energy. Her cosmopolitanism was a relief compared with the provincial attitudes of my surroundings. Her spirit was my guide throughout the years.

As an architect I love to set up projects, whether they are realised in concrete or in temporary artistic activities. My efforts to give a new existence to a former publishing house in exile sixty years after the end of the Second World War got a boost when Lars Ebert and Frans Damman joined me to realise that goal. We enjoy a mutual friendship bond that transcends the borders of our personal capacities. From 2009 on we successfully set out a new course based on the strengths of Castrum Peregrini.

Today I focus predominantly on our strategy to prepare this unique treasury box called Castrum Peregrini for a sustainable future as an artistic research centre, where the past, present and future communicate with each other and where ideas and plans are conceived and disseminated to make and keep our society the place we want to live in.”

Please also see Michaels reflections on the past and present of Castrum Peregrini (NL) here.


Castrum Peregrini heeft een onafhankelijk vertrouwenspersoon aangesteld die als meldpunt zal fungeren voor hen, die onder de verantwoordelijkheid van de stichting negatieve ervaringen hebben opgedaan.

Freek Walther heeft als voornaamste taak, in alle rust te luisteren naar diegenen die over dit onderwerp willen spreken. Hij neemt hiervoor alle tijd. Het contact is vertrouwelijk zolang de melder daar waarde aan hecht, maar desgewenst zal Freek ons adviseren over de wijze waarop wij invulling kunnen geven aan de verantwoordelijkheid die wij in dezen dragen.

Freek is direct bereikbaar via het telefoonnummer 06-18518001, of per e-mail:

Er is ook een vrouwelijk vertrouwenspersoon beschikbaar: Marianne Dijkhuizen. Zij is bereikbaar via het telefoonnummer 06-50212048 of per e-mail:

De Vertrouwenspersoon is gecertificeerd door de Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen, lees hier meer.

Artist Weekend: Women and Resistance

Artist Weekend: Women and Resistance

Remembering is repetition. Remembering is the only confusion. Do you understand?

by Amber Coomans

5 – 7 May 2017

As a heritage student, something I learned on the first day was that history is constructed. Heritage is a label that people stick onto something they find important. This Artist Weekend is about that very aspect of history: how come when we google the word resistance (verzet in Dutch), only one woman pops up in Google Images?

From Friday May 5th until Sunday May 7th I attended Castrum Peregrini’s first Artist Weekend: Women and Resistance, a weekend full of artist talks, debates, presentations and film screenings. The weekend is part of a yearlong program titled The Female Perspective, which focuses on questions of female identity, feminism and gender, both in relation to the historical context of Castrum Peregrini and its founder Gisèle van Waterschoot van der Gracht. I watched this weekend, obviously, through my own eyes: a young heritage student with many questions about history, heritage and also about Gisèle’s own affinity with the female identity which was broadly debated this weekend.

The weekend opens with an introduction by curator Nina Folkersma, in which she explains more about the Female Perspective in relation to Castrum Peregrini: the house of female artist Gisèle, where she worked and lived, is the perfect place for such an event. Castrum Peregrini not only wants to preserve the material heritage of her studio and living space, but also the immaterial heritage of friendship, respect, culture and art. In WWII, Castrum Pererini served as a hiding place where spiritual and artistic freedom was the greatest survival tool.

This freedom also plays a central role in the film by Lynn Herschman that follows Folkersma’s introduction. It is about the relationship between the feminist art movement and the anti-war movement in the 1970s. The film has an impressive beginning: visitors of the Whitney Museum in New York are asked to name three female artists. They can only think of Frida Kahlo. The movie continues and a long impressive list of female artists comes along. Artists such as Judy Chicago, Nancy Spero, Howardena Pindell and Judith Baca, names I have never heard of; names that young artist and art student Janine Antoni has never heard of and names that – in literature – seem unfindable in the libraries of America. The three words that describe the feminist art movement are still relevant today: Women Art Revolution.


Bianca Stigter, Marjan Schwegman and Pieter Paul Pothoven present their work on the 6th of May. Bianca Stigter is former editor of the Dutch national newspaper NRC Handelsblad and one of the foremost cultural critics and historical writers in the Netherlands. Later this year, she will release the revised and richly illustrated edition ‘Atlas van een bezette stad’ (Atlas of an Occupied City). Stigter presents an impressive list of female resistance fighters like Frieda Belinfante, Rosa Boekdrukker, Marie Tellegen and Gesina van der Meulen. She also shows that many of these female heroes were related to each other, and part of the Amsterdam elite. Next is Marjan Schwegman, professor in Politics and Culture at the faculty of Humanities at Utrecht University. From 2007 to 2016 she was the managing director of NIOD (Institute for War, Holocaust and Genocide Studies). In her presentation she explains how the women Stigter talked about, became invisible. These women became partially invisible because historians often defined resistance on the basis of hard, ‘masculine’ characteristics. In the work of Loe de Jong, women are virtually absent because, as a typical man of his time, he does not include how the people in hiding were taken care of.

The role of women, who appear in the Dutch history of the resistance, is mostly described as supporting in the form of a courier. The role as courier became the focusing-point, though at the same time, Jacoba van Tongeren for instance, was not only a courier but also had a leading role in the famous group 2000.

Schwegman is interested in the dilemma of using violence, especially because religion was very important in people’s lives at the time.

Multimedia artist Pieter Paul Pothoven researches Amsterdam based socialist resistance groups, like RARA and CS6 before, during and after the war, in which both men and women played active roles. He is also interested in the dilemma of using violence: how can this history be presented without falling into nostalgia and glorification of violence? He states that it all depends on your view on life: are you already seeing violence all around you? And what does the term violence mean? Some people see the exclusion of refugees as violent.

In the round table discussion afterwards, Pothoven states that the mainstream historiography is very patriarchal. He tries to put himself in the role of a young girl: what history books could I read in which I recognize myself? A member of the audience asks what it means that Pothoven, again as a man, is writing down this history of women. But why should men always account for this? Asks Schwegman: “I have written about men and I have never had this question.”


The third and last day of talks has a very different feeling than the day before: more personal and vulnerable, and this is mainly because the speakers tend to put themselves into the position of someone else. What the speakers have in common is their struggle with the theme “truth”.

Aya Johanna Daniëlle Dürst Britt holds an MFA from Leiden Unicersity in Islamic studies. She is an editor of the online, which publishes articles in Dutch and English about art, culture and society in relation to Islam. In Leiden she studied the life and work of Hasrad Inayat Khan, the founder of the Universal Sufism, and father of Noor Inayat Khan: resistance fighter and first female radio operator to be sent from Britain into occupied France to aid the French Resistance. Apart from an impressive ancestry, with royals and a long line of mystics and musicians, she also grew up hearing Dutch, as her father’s organisation would develop into the universal Sufi Movement in the West. It has a significant branch in the Netherlands, especially in the city of The Hague. Noor Inayat Khan built up a resistance group, but was betrayed by a jealous woman. This lead to her being imprisoned for several years, and eventually, a death sentence. Her last word, before her execution, was: ‘Liberté!’. This could be interpreted in the spiritual sense she grew up with: spiritual freedom. Britt asks herself the question: “What would I do? I am like her, I love music, art, and mysticism. Would I sacrifice myself?”

Ronit Porat works with photographic materials and combines them with biographical texts and materials from archives. She was born in a Kibbutz in the north of Israel, where history played an essential role in the formation of both personal and national narratives. When she finds a story that touches her in a way, she adds a layer of imagination and very often an autobiographical layer. She states that she is not very interested in the “truth”, because there is no such thing as truth. She really enjoys spending time in archives but finds it difficult to get access. Later in the round table discussion an audience member presses the fact that archives are constructed, and that fiction and history cannot be separated.

Annet Mooij, researcher and writer working on a biography of Gisèle recognizes this. Histories are stories, filled with affection and emotions. This makes writing the life story of Gisèle so very difficult. “My task is to add some meaning, logic or even a question mark to the stories. The story behind the story is impossible to find.”

Of course the weekend is about the Female Perspective, but Gisèle herself really struggled with the term femininity. In the period of her resistance in the war, she was responsible for the money, in that way she wasn’t ‘female’ at all! Later, one of the hiders accused her of being too masculine: “You made use of my male part, now you accuse me of being too masculine!?” In a letter to her husband, mayor Arnold d’Ailly, she even writes that she hates being a woman. Besides, Gisèle never focused on herself as a ‘female artist’. In that perspective it’s even more interesting that a weekend like this is, which is focussing exactly on the female aspect of artists and resistance fighters, is being organised in her former studio. What would she think of that?


Remembering is the only repetition. Remembering is the only confusion. No matter how complicated anything is, if it is not mixed up with remembering, there is no confusion. (Insistence, Andrea Greyer)

This quote of the screened movie sums up this artist weekend for me. I ended up having more questions after the weekend than I had before. What is resistance? What does female resistance mean? What is truth?

Reasonable Doubt – Mieke Bal


Reasonable Doubt by Mieke BalReasonable Doubt_Mieke Bal 18 maart 2017 Photo by Przemo Wojciechowski

Opening Saturday March, 18th at 17 hrs

Reasonable Doubt (2016), the latest film project by cultural theorist and critic Mieke Bal, is an experiment to audio-visualise ‘thought’. Mixing docu-drama with theoretical fiction, the project stages scenes from the lives of philosopher René Descartes (1596-1650) and the Swedish Queen Kristina (1626-1689).

Reasonable Doubt is on show till 13 April 2017, open Tuesday till Friday 12 – 18 hrs.

Thursday 13 april, exhibition is closed at 15:30 hrs

Artist Talk: Mieke Bal on Reasonable Doubt 

On March 30, Mieke Bal will talk about ‘thinking in film’: an experiment to audio-visualise thought. In accordance with her concept of ‘thinking as a social process’, this talk will not be like lecturing ‘at’ people, but sharing the excitement of discovering how things work.  RSVP

read here the review by Jeroen Lutters published in MetropolisM: “Hommage aan Mieke Bal”

Kunsttarot – De Kaarten van Gisèle

Het kunstenaarscollectief DE PARASIET  maakte een selectie uit de vele objecten uit het atelier van Gisèle (1912-2013) en schreven er telkens een korte tekst bij die tezamen een serie serieuze, wonderlijke, wijze en ludieke levenslessen vormen in hun nieuwste KUNSTTAROT – De Kaarten van Gisèle die nu i.s.m. Castrum Peregrini wordt gepubliceerd.

Bestel dit bijzondere Kunsttarot nu via – De Kaarten van Gisèle € 16,95 excl. porto kosten

Het Kunsttarot – De Kaarten van Gisèle wordt in een beperkte oplage geproduceerd.

Het Kunsttarot – De Kaarten van Gisèle in de media:


Critically Committed Pedagogies – Amber Coomans

Critically Committed Pedagogies, #2

A recap of  a semi-public seminar

by Amber Coomans

March the 10th is a vibrant day in Castrum Peregrini. Together with Dr. Esther Peeren, (University of Amsterdam, ASCA and Amsterdam Centre for Globalisation Studies), Professor Peter Kraftl (University of Birmingham), Jack Halberstam (Professor of Gender Studies and English at Columbia University) and the moderators Renee Turner and Frans-Willem Korsten, the students of the Piet Zwart Institute and many other guests immerse themselves in “critically committed pedagogies.” Although the word critical may sound as a cliché, Frans-Willem Korstens states, together with the word committed, it’s exactly what this seminar is about.

Esther Peeren

The seminar begins with Dr. Esther Peeren talking about where we teach and how the spaces in which we teach influence learning. She’s inspired by philosopher Michail Bachtin and his so-called chronotopes: intrinsic connectedness of temporal and spatial relationships that are artistically exposed in literature. There is the chronotope of the adventure novel, in which the main character always forgets the things he has learned in the previous episodes and is constantly surprised by everything. In this world learning is not possible. Another example is the chronotope of the Road, in which meeting new people from different backgrounds is central. Bachtin states that these chronotopes also exist in the real world.

The chronotope of the Salon is the place where dialogues can happen and where there is a more dialogic and interactive atmosphere. Perhaps this is an example of what a classroom should look like?

What does it mean to have this seminar at Castrum Peregrini? You could see the former WWII hiding place as a learning space for the hiders. They continued learning by writing and discussing, as in the chronotope of the Salon.

The discussion then turns to the VOC-room in the University of Amsterdam where the faculty of Humanities is now seated. How does the history of this place influence the learning processes that characterize this place? And what does it mean that this hasn’t really been discussed? Our heritage from WWII seems to be allowed to haunt us, as shown by the popularity of the Anne Frank house, but our colonial history isn’t. Why is this the case? Peeren concludes with Bachtin, who explained that learning is an internal conflict: It’s going to be difficult! That internal conflict, or internal dialogue is not ignored at Castrum Peregrini. It is a learning space and thinking space where attention is paid to time and space. If more learning places such as universities would pay more attention to time and space, we would achieve different ways of learning, resulting in more inclusion.

To end with a clever statement from one of the students: It’s not about what the space does to you, it’s who you become because of the space that matters.

Peter Kraftl

The second talk of the day is given by professor Peter Kraftl. He talks about his research on geographies of alternative education, and alternative childhoods in the UK, which is fuelled by his interest in space and place, being a geographer.

Alternative childhoods question standard ways of testing and the way children’s bodies are treated in schools. They create spatial ways of learning. Examples are the so-called forest-schools in Denmark, where the pupils are largely being taught outside in nature, the Kilquhanity Democratic school in Scotland, where teachers and pupils come together every week to discuss what will happen next week in a completely democratic way, and the Findhorn Foundation in Scotland which is more spiritual. What was striking in his research is the fact that teachers in alternative schools speak about love so often. Love as a completely non-sexual, non-romantic emotion. In mainstream society these senses of love are touched upon, but not as frequent. One of Kraftl’s respondents states that we need to see something like love as something bigger than just between two people: love as a responsibility. Kraftl concludes that we need to see alternative childhoods as autonomous, rather than seeing them as alternative. They are autonomous because most of the time they are independent and more outward-looking. They are distinct, but not divorced from the mainstream!

Another point of discussion in the room revolves around the issues of class and inequality in relation to alternative childhoods. It really depends on the places you go to, states Kraftl, because there is a huge diversity within alternative childhoods. It is an important topic.

Jack Halberstam responds to Kraftl’s talk by saying that love being defined as opposed to sexuality is nonsense and impossible. Kraftl agrees that it is indeed problematic to separate love and sex (and jokingly suggested perhaps a very British thing to do.)

A student presses the question whether it’s ethical to homeschool a child. Isn’t it a form of child abuse? Maybe it is, but maybe it’s abuse to put children in a learning environment with only people of the same age. A complicated but interesting subject with much to discuss about.

Jack Halberstam

The seminar ends with Jack Halberstam talking about frightful leaps into darkness based on Auto-Destructive Art. In Halberstam’s own words: from talks about utopian projects we now dive into total destruction at the end of the day.

‘Art without a safety net’ is what Halberstam speaks about, in combination with why we might use queer theory to think differently about death. Why? We’re living in a world where life expectancy has been greatly increased. Also, technological investment happens so fast that we will reach the moment where we will have transcendent the physical condition of death. At least, this is what the trans humanists want us to believe. In a way, Halberstam states, we already are at that point because of IVF. People that normally wouldn’t be able to reproduce are able to now. You can see humanity move towards destruction and we have to think about reproduction and death differently. Auto destructive artists, like Gustav Metzker who lived in Amsterdam for a while in the 70s, aim to think about these subjects in a different way. Metzker has tried to shatter the sentimental investment in WWII, by making clear that the genocide continues and could easily happen again.

Halberstam ends with the following: let’s see if this archive of auto destructive art can give us a set of tools to think differently about embodiment, life, death, risk, safety, art, creativity, and violence. Is there anything within this archive that we can use for the current set of disasters that threaten us?

The contribution of Jack Halberstam was also broadcasted on Castrum Peregrini Facebook Live Feed, Friday 10th March.

As part of the project The Warp and Weft of Memory artist and writer Renée Turner took the initiative for a number of Critically Committed Pedagogies in the House of Gisèle on 20 January and 10 March 2017. The Warp and Weft of Memory is a research project by Renée Turner, which will result in an online narrative exploring the contents of Gisèle d’Ailly van Waterschoot van der Gracht’s wardrobe, and the ways in which it reflects her life, work, and larger histories through textiles and clothing. The Warp and Weft of Memory is made possible by the generous support of Mondriaan Fund

Amber Coomans studies heritage at Reinwardt Academie Amsterdam, and a minor Philosophy, Worl religions and Spirituatlity at HKU Utrecht. Amber joins team Castrum Peregrini on a voluntary basis.


Critically Committed Pedagogies, #2


Critically Committed Pedagogies

Friday March 10th from 10:00 – 17:00

with contributions by:

Professor Peter Kraftl, chair in Human Geography College Director of Internationalisation at the School of Geography, Earth and Environmental Sciences at the University of Birmingham.

Dr. Esther Peeren is Associate Professor of Media Studies at the University of Amsterdam, Vice-Director of the Amsterdam School for Cultural Analysis (ASCA) and Vice-Director of the Amsterdam Centre for Globalisation Studies (ACGS).

Jack Halberstam is Professor of Gender Studies and English at Columbia University. Halberstam is the author of five books: Skin Shows: Gothic Horror and the Technology of Monsters (Duke UP, 1995), Female Masculinity (Duke UP, 1998), In A Queer Time and Place (NYU Press, 2005), The Queer Art of Failure (Duke UP, 2011) and Gaga Feminism: Sex, Gender, and the End of Normal (Beacon Press, 2012)

Moderated by Renee Turner and Frans-Willem Korsten 

Working from the unique place and the history of Castrum Peregrini, the Master Education in Arts programme of the Piet Zwart Institute and Castrum Peregrini, will host this semi-public seminar. Examining unexpected sites and paradigms of learning, the aim is to plot spaces for maneuverability, if not resistance or possibilities for imagining and acting otherwise.

As this is a working seminar with limited space to facilitate discussion, reservation is required. This event is FULLY booked >> If you wish to reserve a place on the waiting list, please do so before Monday, March 6th. Send your request to: Susana Pedrosa Email

Emerging hiStories 2017

Emerging HiStories 

Opening 27 January 2017, 17 hrs
On show until 10 March 2017
Open Tuesday – Friday, 12-18 hrs

The tradition of survival; stories and objects of refugees. Composed by Özkan Gölpinar and Nadette de Visser.

radio-1A collection of 20 symbolic objects and stories about flight, ordeal and growth. Through the stories and objects, collected at the Turkish-Syrian border, in the Netherlands and in Germany, ‘we’ connect with ‘the other’. Emerging [Hi]Stories tells the story about the condition humain of being a refugee. Placed in the studio of Gisèle, these objects and stories create a dialogue with the history of Castrum Peregrini.  Read more.

Home and Belonging

Round Table Conversation
Home and Belonging

Tuesday 28 February 2017, 20.00 hrs

Havaintokuva_PulkkinenWhile the ongoing war in Syria has caused millions of people to be displaced rendering them homeless, questions of identity and home have become acutely topical. Castrum Peregrini and the Finnish Cultural Institute for the Benelux are organizing a discussion event on the topic of “Home and Belonging”, investigating mobility of people and belongings.

Anssi Pulkkinen will open the discussion by presenting his new art work Street View (Reassembled), see picture. Pulkkinen, born 1982, is a visual artist living and working in Helsinki. Umayya Abu-Hanna an Amsterdam-based journalist and writer with palestinian roots, , Annukka Vähäsöyrinki is the Head of Programme at the Finnish Cultural Institute for the Benelux, and is currently producing the Mobile Home(less) project. She will discuss the process of the formation of value anMobile Homelessd function, but also the utopias and realities of human migration.Rana (A.J) Noman, Yemen, writer, social researcher. Rana is also represented in the exhibition Emerging hiStories with an object and a story.  Moderation: Özkan Gölpinar publicist and a member of the Dutch Cultural Council and co-curator of the exhibition Emerging hiStories.

Read more here.

Art As Resistance, #1 – by Leon Laskus

Art As Resistance,#1

Seminar on Saturday 4 February 2017

organized by Framer Framed, Humanity in Action and Castrum Peregrini

von: Leon Laskus

Am Samstag, den 04. Februar, startete erfolgreich der erste Teil der Symposiumsreihe „Art as Resistance, #1“ auf dem Intellectual Playground Castrum Peregrini in Zusammenarbeit mit Framer Framed und Humanity in Action.

Der Tag begann mit einem Grundsatzreferat der New Yorker Künstlerin Adeola Enigbokan, heute Professorin an der Universität von Amsterdam. Darauf folgten drei Workshops der Künstler Maria Guggenbichler, Charl Landvreugd und Patricia Kaersenhout zu kulturellen Identitäten, das kollektive Gedächtnis und über die Notwendigkeit Geschichte, wie sie präsentiert wird, zu hinterfragen.

Ich, seit einem halben Jahr Freiwilliger im Castrum Peregrini, nahm Teil am Workshop „Rewrite History“ von Patricia Kaersenhout. Nach dem die kulturelle Aktivistin und Performance Künstlerin ihre Ergebnisse ihrer bisherigen Werke präsentierte, war es die Aufgabe der Teilnehmer die Geschichte des Kolonialismus zu überarbeiten – in Sachbüchern oder als Collagen. Dabei sollten wir versuchen uns in eine Identität indigener Völker hineinzuverseIMG_3350tzen. Stift, Kleber und Messer waren dann unser Werkzeug die aus der zweiten Hälfte des letzten Jahrhunderts stammenden Bücher, welche zum Teil noch Rassenlehre beinhalteten, zu befreien.

Es war eine Art von kollektiver Kunst. Zuvor hatten Menschen mit diesen Büchern gearbeitet und mit deren Bildmaterial Collagen gestaltet. Patricia gab uns den Hinweis auf Affinität: Wir würden feststellen, dass wir mit jenen verbunden seien, die zuvor in dieser Weise an diesen Büchern arbeiteten. Und, es stimmte: ehe ich die übermalten, entfernten und ausradierten christlichen Symbole bemerkte, die im Geschichtsbuch nahezu überall verteilt waren, hatte ich schon begonnen die Kirchen aus den Bildern herauszuschneiden.

Nach dem Abschluss unserer Werke und das Auffassen von dem, was bereits andere vor mir im Buch getan haben, wurde es mir wieder deutlich, dass Geschichte sehr unterschiedlich präsentiert werden kann. Durch die neu gestalteten Bücher, wie auch Texte, ergab sich ein neuer Sinn der Zusammenhänge des Vergangenem. Aus der Sicht von vielen „Indianern“ also, würde beispielsweise eher „the Devil“ über den Köpfen der Kolonialherren stehen, als der Name mit sämtlichen prunkvollen adligen und militärischen Titeln.

Es zeigte sich mir, dass Kunst ein wunderbares Instrument sein kann, um aus einem Mainstream Geschichtsbild auszubrechen und durch so entstehende kritische Betrachtung des Mediums sein gewohntes Denkmuster der Geschichte zu ändern.

Leon Laskus volunteers during a year at Castrum Peregrini via Action Reconciliation Service for Peace ARSP a.k.a. ‘Aktion Sühnezeichen / Friedensdienste’. After finishing his school ‘Abitur’ in Berlin, he applied for a country and an organisation.  Every year around 180 volunteers, mostly aged between nineteen and twenty five are active for ARSP in thirteen different countries on a variety of educational, historical, political and social projects. For over 50 years ARSP has been committed to working toward reconciliation and peace, as well as fighting racism, discrimination and social exclusion. read more about ARSP

Conflicting Memories: Ukraine

Round Table Conversation
Conflicting Memories: Ukraine
A political crisis from a cultural perspective, part 2

due to circumstances: 16 February 2017 was POSTPONED >> a NEW date will be announced soon 

Language: English
Price: 7,50 euro, reduced fee 5 euro

A collaboration between Castrum Peregrini and the European Cultural Foundation

Participants: Ivan Krastev, Centre for Liberal Strategies, Sofia, Vasyl Cherepanyn, Visual Culture Research Centre, Kyiv and laureate of the ECF Princess Margriet Award (2015) and Fleur de Weerd, journalist and former correspondent in Ukraine.

The participants will each give a short contribution on their view of the current conflict from the perspective of collective memory, followed by a panel discussion including the public moderated by Katherine Watson, director ECF.

Read more here.

and / or here

Art As Resistance, #1

Art as Resistance, #1

Saturday 4 February, 11 – 17 hrs

Framer Framed, Humanity in Action and Castrum Peregrini are joining forces for a three part symposium series Art as Resistance. Our first edition starts with a key note lecture by artist & urbanist Dr. Adeola Enigbokan. Her manifesto:


In the wake of recent world events, art should help us to modify the groups or classes into which we organize ourselves. Art could also help us transform our thinking around where, and to whom, we belong. Art should create experiences that challenge us, forcing us to ask:

who are our “natural” companions?
who is our “true” family?
where do our obligations lie?
what are the stories we insist on telling ourselves about our “family,” our “nation,” and how can we leave these stories behind and tell new stories?

Art should constantly form and re-form us into associations along affinities we could not have imagined on our own.

After the keynote speech by Adeola Enigbokan after the lunch three interactive parallel workshops given by Maria Guggenbichler, Charl Landvreugd and Patricia Kaersenhout.


Patricia Kaersenhout

Patricia Kaersenhout

11.00-11.30 Doors open, coffee/tea and registration workshops
11.30-11.35 Welcome
11.35-12.20 Keynote by Adeola Enigbokan

12.20-13.00 Discussion/Q & A
13.00-14.00 Lunch
14.00-16.00 Parallel Workshops
16.00-16.20 Plenary wrap up
16.20-17.00 Drinks

See our Facebook Event for more information. Please make sure to book your Ticket(s) now.

Seminar on Critical Pedagogies

Seminarcritical pedagogies

Critical Pedagogies

Friday 20 January 2017

Friday 10 March 2017

From January through March 2017, Castrum Peregrini will host the Master Education in Arts students from the Piet Zwart Institute. The group will be meeting regularly in both Rotterdam and Amsterdam for a seminar on critical pedagogies.

Co-taught by Prof. Frans-Willem Korsten (The University of Leiden) and artist, Renee Turner, the seminar looks at critical pedagogies in the plural, meaning a range of educational theories with one common denominator, the term ‘critical’, which refers to the ability to analyze the social, cultural, pedagogical and institutional processes that are inherent to every form of education.

The seminar will also include a semi-public event on March 10th with guest speakers: Peter Kraftl (Chair in Human Geography at the University of Leicester), Esther Peeren (Associate Professor of Globalisation Studies at the Media Studies Department at the University of Amsterdam) and Jack Halberstam (Professor of American Studies and Ethnicity, Gender Studies and Comparative Literature at the University of Southern California).


If interested please send us an email:

More information on the event and registration will follow.

Home and Belonging

Roundtable Discussion
Home and Belonging

28 February 2017, 20.00 hrs

Mathhew Wiebe Unsplash photo-1423958290593-a8eff6d8e583While the ongoing war in Syria has caused millions of people to be displaced rendering them homeless, questions of identity and home have become acutely topical. Castrum Peregrini and the Finnish Cultural Institute for the Benelux are organizing a discussion event on the topic of “Home and Belonging”, investigating mobility of people and belongings. The panel of speakers will discuss the process of the formation of value and function, but also the utopias and realities of human migration.

Havaintokuva_PulkkinenThe discussion event is part of the Finnish Cultural Institute’s artistic project Mobile Home(less). The institute has commissioned a new artwork, Street View (Reassembled), from Finnish sculptor Anssi Pulkkinen.  The art work is dealing with present day homelessness, and takes as its starting point ruins of a destroyed Syrian home, to create an installation that brings a caravan-like, mobile, temporary street view into an urban European city space. The work brings homelessness from behind news images into our everyday reality. The artist will be present at the event.

Castrum Peregrini’s exhibition Emerging [Hi]-Stories also looks at the symbolic value of material and objects as they move from one place to another. The exhibition (open 27.1.-10.3, Tue-Fri, 12-18 hrs) shows objects chosen of refugees to take with them on their journey and the stories they tell.



Umayya Abu-Hanna is an Amsterdam-based journalist and writer. Originally from Palestine, Abu-Hanna spent many years living and working in Finland prior to her re-location to the Netherlands. She has worked at the Finnish Broadcasting Company, Yle, as a columnist for the Finnish daily Helsingin Sanomat, as a multi-cultural expert at the for the Finnish National Gallery and a board member of the Finnish Central Art Council. At the moment she works as an adviser in Pakhuis de Zwijger, a cultural organisation in Amsterdam.

Özkan Gölpinar is publicist and a member of the Dutch Cultural Council. The Cultural council is the legal advisory organ of the Dutch government on the arts, culture and media. He was attached to the Leiden University Center for the Arts in Society on the research program Contemporary Art Beyond Boundaries. As program maker he was attached to the Mondriaan Foundation and the Foundation for The Arts, Design and Architecture (BKVB).  He has 20 years’ experience as reporter with:  Volkskrant, Trouw etc. Gölpinar has written several books, essays, theatre plays, and documentaries.

Aleksi Malmberg is the director of the Finnish Cultural Institute for the Benelux. Amongst other things, he has worked as the programme manager for the Helsinki Festival, the largest cross-disciplinary art festival in the Nordic countries, the managing director for publishing house Tactus, as well as the executive director for Our Festival. The common thread of his manifold professional history has been the relationship of influence between art and society, and he has, for example, edited the history of Kulttuuritalo, a concert venue in Helsinki that has functioned at the collision point of politics and culture.



Castrum Peregrini, ‘the fortress of the pilgrim’, is the nom de guerre of a WWII safehouse in the city centre of Amsterdam. Driven by her beliefs of art and friendship artist Gisèle van Waterschoot van der Gracht (1912 – 2013) helped young intellectuals and artists survive the war by offering them refuge in her house. Many parts of this canal house remain unchanged, making its history palpable. The human values of the House of Gisèle have grown and deepened in post-war years. On this background, Castrum Peregrini has developed into a lively house which organizes debates, publications and exhibitions.

The Finnish Cultural Institute for the Benelux is an independent, non-profit cultural organisation located in Brussels. As part of the network of Finnish Cultural and Academic Institutes abroad, it serves as a liaison between stakeholders in the field of culture from Finland and the Benelux countries. The Institute is an expert organisation which offers artists and organisations opportunities to create discussion, new projects and new possibilities of collaboration.

Conflicting Memories: Ukraine

 Round Table Conversation

Conflicting Memories: Ukraine
A political crisis from a cultural perspective, part 2

16 February 2016, 20.00 hrs12-debat by Pip Erken

Language: English
Price: 7,50 euro, reduced fee 5 euro

A collaboration between Castrum Peregrini and the European Cultural Foundation


Participants: Ivan Krastev, Centre for Liberal Strategies, Sofia, Vasyl Cherepanyn, Visua10-debat by Pip Erkenl Culture Research Centre, Kyiv and 2015 laureate of the ECF Princess Margriet Award and Fleur de Weerd, journalist and former correspondent in Ukraine.

The participants will each give a short contribution on their view of the current conflict from the perspective of collective memory, followed by a panel discussion including the public moderated by Katherine Watson, director ECF.

The conflict in Ukraine is often seen in a global perspective: geopolitical spheres seem to compete again, often with reference to cold war rhetoric.
On the ground the conflict has another dimension: clashing collective memories resulting in seemingly different cultural identities. Panellists will try to deconstruct cultural reference points that form the basis of the conflict and talk about what would be needed to construct new, inclusive narratives.

The evening follows up a similar discussion one-and-a-half years ago, when the images of the Maidan clashes where still fresh in mind. What has happened since, what is the perspective for Ukrainian identity internally and internationally at the moment?

On the participants:

Ivan Krastev is the Chairman of the Centre for Liberal Strategies in Sofia, and permanent fellow at the IWM Institute of Human Sciences in Vienna. He is a founding board member of the European Council on Foreign Relations, e.a. He was ranked in the 2008 Top 100 Public Intellectuals Foreign Policy/Prospect List. Since 2004, he has been the executive director of the International Commission on the Balkans chaired by the former Italian Prime Minister Giuliano Amato.

Vasyl Cherepanyn is director of the Visual Culture Research Center (Kiev), works as a senior lecturer at the Cultural Studies Department of the National University of Kyiv-Mohyla Academy, and is an editor of Political Critique magazine. Cherepanyn holds a Ph.D. in philosophy (specialisation – aesthetics). He has also worked as a guest lecturer at the Institute for Advanced Studies of the Political Critique in Warsaw, Poland and the Krupp Wissenschaftskolleg Greifswald of the Greifswald University, Germany.

Fleur de Weerd is a historian, and independent journalist, who has written extensively about Germany and the former Soviet Union for various newspapers in the Netherlands and Belgium. She was the official correspondent for Dutch daily Trouw in Ukraine during the Euro-Cup Soccer championship and has visited the country often in 2014. Her book Het land dat maar niet wil lukken was awarded the prestigious Bob den Uyl-prijs for best literary travelogue. It recounts various diverse and complex (hi)stories of Ukraine and its inhabitants.

see also at the European Cultural Foundation

share our invitation: Conflicting_Memories_Ukraine_ECF and CP_16Feb2017


Important Souvnirs


Amie Dicke: Important Souvnirs

castrum_24On show until 23 december 2016 during guided Visits House of Gisèle and during events.
Important Souvnirs is also part of Amsterdam Art Weekend 24-27 November

Since 2009 Amie Dicke is attracted to the house of Castrum Peregrini, its interiors and its stories. She has made work related to the place, in situ or conceptually. Her artistic interventions have challenged the development of the place. Simultaneously the place had a significant impact on the artistic development and the works of Dicke. Starting off with bold statements like the work Claustrophobic (2009) her perspective and approach has changed from that of an intervenor towards that of an observer, reading traces, isolating images from their contexts and therefore challenging our perspectives. Since 2014 Dicke has put her focus on the private apartments and the studio of Castrum Peregrini founder, the artist Gisèle van Waterschoot van der Gracht (1912 – 2013). Dickes research fed into named after a brief note by Gisèle: ‘do not touch I am sorting Important Souvnirs’ During the whole autumn season – in conjunction with other events – Castrum Peregrini will show work of Dicke within the historic contexts that are challenged by the work.

During Amsterdam Art Weekend, on Friday 25, Saturday 26 & Sunday 27 November from 14.00 – 15.00 hrs Amie Dicke will illustrate her approach in situ, from the historic material in the House of Gisèle to the outcomes presented in the studio of Gisèle.  Upon resservation only through mail(at) Price: 10 euro per person in groups of 12 persons max. See

screening ‘Herengracht 401’

Film Screening

‘Herengracht 401’ poster

Tuesday 20 December, 20 hrs

A documentary about the fascinating house of ‘Castrum Peregrini’ and a document that shows from different perspectives how the memory of the house is captivated and owned. ‘Herengracht 401’ had its première at the Dutch Film Festival in Utrecht last September 2016. And will make a tour in the art house cinemas in the Netherlands and abroad. A film by Janina Pigaht. With aftwards a talk moderated by Rosemarie Buikema, professor Gender studies University of Utrecht. 

Tuesday 20 December entrance: € 7,50, reduced € 5,-


Emerging [Hi]-Stories

Logo+raster_600_rgb_72dpiDe overlevering van overleven; verhalen en objecten van vluchtelingen. Samengesteld door Özkan Golpinar en Nadette de Visser.

Vernissage, 27 januari 2017, 17 uur
Te zien tot 10 maart 2017
pen dinsdag t/m vrijdag 12-18 uur

Een verzameling van twintig symbolische objecten en verhalen over vlucht, beproeving en groei. Via de verhalen en voorwerpen, verzamelt aan de Turks-Syrische grens, in Nederland en in Duitsland, worden ‘wij’ met ‘de ander’ verbonden. Emerging [Hi]Stories vertelt over over de menselijke conditie van het vluchtelingschap.

Door voorwerpen, verhalen en installaties op verschillende plekken in het Atelier van Gisele, wordt de menselijke conditie van dat vluchtelingschap uitgebeeld. Deze vertolkingen gaan een dialoog aan met de geschiedenis van Castrum Peregrini. Soms worden objecten getoond als kostbaar artifact, op een pilaar in een display case, dan weer uitvergroot afgedrukt op plexiglas of doek, altijd vergezelt door het voorwerp en het verhaal waaraan zij hun betekenis ontleenden. Vluchtelingen zelf leiden bezoekers langs hun verhalen.

De geschiedenis van de mens is er een van mobiliteit. Terwijl het Westen grote stromen mensen uit het Zuiden en Oosten ziet, tekent zich een schisma af. Een onzichtbare scheiding die de wereld in ‘wij’ en ‘hun’ verdeelt.

Daar wordt communiceren en verbinden moeizaam. Politici zetten hekken neer en wedijveren voor muren. Als men een muur bouwt, sluit men dan de ander buiten, of sluit men zichzelf in? Deze selectie persoonlijke verhalen en voorwerpen wil gaten maken in de onzichtbare hekken van de geest. Lees je iemands verhaal, dan kun je de ‘ander’ worden, als een karakter in een roman. Dit is een zoektocht naar een universele werkelijkheid.

radio-1Nasser Fakhteh vertelt ons zijn verhaal. Hij zat gevangen in Iran, eerst onder de Sjah, later onder de Ayatollah’s. Zijn vader kocht een radio met wereldontvangst toen hij, op 17 jarige leeftijd, voor het eerst werd opgepakt.

“Ik kon met vrijwel niemand meer communiceren terwijl hij een deur naar de wereld vond, onzichtbaar, over de radiogolven. (..) De gevangenis van de Sjah waarin ik zat is nu een museum. (..)Op twee eindeloze bakstenen muren zijn plaatjes bevestigd met de namen van alle voormalige gevangen. In grote letters daarboven staat: ‘De muren spreken’(..)Maar die andere gevangenis, die van de Ayatollahs waar ik met heel veel van hen daarna in terecht kwam, daar hebben ze het niet over.”

Zie ook

Workshop Dirt, Punk, Trash UvA


Dirt, Punk, Trash

Thursday 1 December 2016, 14 hrs

‘Dirt, Punk, Trash’ is a workshop where art/cultural theoreticians and practitioners theorize the notions — which are now often employed interchangeably — in two ways. They discuss concrete punk-, dirt- and trash-focused cultural practices and objects; and they map and unravel conceptual interrelations between the notions. Speakers are dirt/punk/trash experts Gluklya (Factory of Found Clothes, St. Petersburg / A’dam), Caleb Kelly (University of New South Wales), Natalia Samutina (Higher School of Economics, Moscow), Yngvar Steinholt (Tromso University). punk-dirt-trash-worksop-dec-2016

The workshop is introduced and moderated by the members of the VIDI Sublime Imperfections team Fabienne Rachmadiev, Jakko Kemper, and Ellen Rutten (all UvA). Click here for more information and abstracts Guests are welcome; for questions, registration and more information please contact Omar Elgendy

Le musée imaginaire by Jean-Hubert Martin


Le musée imaginaire

by Jean-Hubert Martin 

25 November, 08:30 – 10 uur

  • this lecture is sold out

amsterdam-art-weekendDeze lezing is georganiseerd door Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem, Oude Kerk, Museum van Loon en Castrum Peregrini in samenwerking met Amsterdam Art. Het ’transhistorische’ – het verbinden van heden en verleden – is voor elk van deze instellingen is een belangrijk onderwerp. Ze beogen erfgoed te verbinden aan hedendaagse kunst en sociale kwesties, bevragen traditionele kunsthistorische categorisering en ontwikkelen nieuwe inzichten hoe (kunst)objecten betekenis krijgen los van hun oorspronkelijke context.

Jean-Hubert Martin geeft tijdens het Amsterdam Art Weekend 2016 een lezing over ‘transhistorical curating’ in de Oude Kerk. Martin is een van ‘s werelds meest toonaangevende curatoren. In zijn loopbaan als onder meer directeur van Museum Kunstpalast in Düsseldorf en curator van de legendarische tentoonstelling ‘Magiciens de la Terre’ (1989) heeft hij bijgedragen aan de verbreding van het begrip hedendaagse kunst.

Tijdens ‘On Transhistorical Curating’ zal Martin zijn transculturele en transhistorisch tentoonstellingspraktijk toelichten, met de nadruk op zijn meest recente tentoonstelling, Carambolages (2 maart tot 4 juli 2016, Grand Palais, Parijs).

location and tickets at: Oude Kerk. €10 (incl. koffie & croissant)  Vrije entree met Museumkaart, ICOM card, stadspas, I Amsterdam Card
Beperkt aantal plaatsen – this lecture is sold out!

Imagine IC & Castrum Peregrini N8 2016

Museumnacht 2016

Roti Rollen & Bitterballen

5 November, 19-02 uur

Grootse dromen, geringe kansen. Castrum Peregrini en Imagine IC kijken dit jaar tijdens de Museumnacht samen naar overeenkomsten tussen onderduikers in WOII en jonge migranten net in Nederland aangekomen. Hoewel er driekwart eeuw tussen zit, vertellen de paralellen een universeel verhaal over de mensheid, niet tijdsgebonden en vrij van culturele en etnische verschillen. ‘Selfies as Footprints’ en ‘Remnants of a lost world’. Leer van het verleden en neem het mee voor nu.


Ook de bar is zat 5 nov. een hotline van Amsterdam Zuidoost waar Imagine IC is gevestigd naar de Herengracht in het centrum; met Roti Rollen & Bitterballen, Wodka/Red Bull, Hernandez & Gin Tonic.

Met live optredens van de band ‘Burning Down the House’

Kaarten en meer info via

Film ‘Herengracht 401’


Herengracht 401

Herengracht 401A film by Janina Pigaht
Première Saturday 24 September, extra screening on Thursday 29 September at Nederlands Film Festival 2016 Utrecht
Screening dates at Castrum Peregrini and other partners to be announced soon.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het statige grachtenpand aan de Herengracht 401 een onderduikadres. Na de oorlog vormden de onderduikjaren de basis voor een hechte leefgemeenschap, die door de bewoners Castrum Peregrini werd gedoopt. 2013 is de oprichtster en patrones, Gisèle d’Ailly van Waterschoot van der Gracht, overleden. Nu is het de taak van de huidige bewoners -Michaël, Frans en Lars- om het huis een nieuwe bestemming te geven. Terwijl zij opruimen en verbouwen om het huis open te kunnen stellen voor publiek, begint regisseur Janina Pigaht te graven in het verleden. Ze wil het verhaal van het huis vastleggen. Maar is er eigenlijk wel een eenduidig verhaal te vertellen?

ENDS MEET – Marijn Bax


Marijn Bax: Ends Meet.

Unseen beeld Marijn Bax

Friday 16 September, 16 hrs by Stijn Huijts, artistic director Bonnefanten Museum Maastricht
16 – 25 September 2016
Open daily 12 – 18 hrs
Ends Meet is part of unseen photo festival 
Lecture: Thursday 22 September, 20 hrs ‘RUIMTE, bron voor GELIJKTIJDIGHEID’ by Fons Elders, philosopher

For Ends Meet, Marijn Bax has investigated the archive and studio of the artist Gisèle van Waterschoot van de Gracht. Gisèle’s note “Where is the frontier of like and love?” formed the basis for her new work which will be exhibited by Castrum Peregrini in Gisèle’s former studio.

Marijn Bax’ work and aspiration is driven by a deep interest in the human psyche and how humans relate to their physical and mental environment. Based on personal stories she addresses universal themes and creates opportunities to question our own behaviour and how our perception is continuously influenced.

Photography is her stepping stone towards a variety of media and materials such as video, audio, writing, 3D installations and public opinion, to reflect upon this invisible and complex matter.

Marijn Bax (1981) graduate from the Academy of Art and Graphics – Sint Joost, Breda, NL. Site-specific installations based on historical stories are her main focus. In  2015 she received the Talent Development Grant from the Mondriaan Fund for emerging artists.

On Saturday 17, Sunday 18 and Sunday 25 september, between 14 – 17 hrs the artist will be present in a ‘dialogue with the audience without words’. For additional programme see our Facebook page.

Exhibition Marijn Bax

Unseen beeld Marijn BaxWhere is the frontier of LIKE and LOVE?

16-30 September 2016
Open 12 – 18 uur, vrij toegang
part of Unseen Photo Fair

The work of Marijn Bax is often site-specific. Her new work Ends Meet is the second work she presents at Castrum Peregrini. For this work she did an investigation into the archive of Gisèle van Waterschoot van der Gracht, focussed on the question found on one of her own notes: Where is the frontier of LIKE and LOVE?.

Lychnari – Gisèle (1988)


verkenningen in het Griekenland van nu

publiceerde in 1988 in het kunstkatern het artikel ‘GISÈLE’ geschreven door archeoloog en Griekenland expert Stella Lubsen.

Lychnari is sinds 1987 een Nederlandstalig tijdschrift over het hedendaagse Griekenland, met als ondertitel: “Verkenningen in het Griekenland van nu”. Het verschijnt vier keer per jaar. Het Griekse woord lychnari betekent olielampje: het tijdschrift wil — voor een breed publiek, maar met een zekere diepgang — licht werpen op de moderne Griekse wereld: van Griekenland, van Cyprus en van de Grieken waar ook ter wereld.

Lees hier het hele artikel ‘Gisele’ in Lychnari Jaargang 2 Nr 1 1988


In 1988 blikt Gisèle (1912 – 2013) in gesprek met Stella Lubsen terug op de zomers die zij vanaf de jaren zestig op het Griekse eiland Paros doorbracht, een periode die weer een heel nieuwe dimensie aan haar brede oeuvre toevoegde. Haar atelier in haar kloostertje Aghios Ioannis op basis waarvan Gisèle haar laatste grote atelier in Amsterdam inrichtte.


De 2e jaargang van dit academische tijdschrift verscheen bijna 30 jaar geleden, toen begon het editorial met de onderstaande inleidende kop en tekst. Die regel sluit nog altijd nauw aan bij de huidige situatie, zou je kunnen zeggen.

Spannende Tijden Het nieuwe jaar is in Griekenland begonnen met allerlei belangrijke ontwikkelingen, die een stempel kunnen gaan drukken op de binnenlandse verhoudingen en de buitenlandse politiek van het land.


A Laboratory Fever

Jussi Parikka

about What Is A Media Lab

Tuesday 24 May 2016

Prof. Jussi Parikka about A Laboratory Fever, lecture Tuesday 24 May, 16hrs. This talk is part of the larger research and book project with his colleagues Lori Emerson and DarJussi Parikkaren Wershler, and most of their research process is documented on the What is a Media Lab-website.
In her historical contextualisation of the laboratory (“The Laboratory Challenge”), Ursula Klein puts it in rather clear terms: the laboratory was not merely a place of pure science and before the institutionalisation of the site since the 19th century as part of the scientific set up, it had many artisanal connotations as well.

A program presented in cooperation with Universiteit Utrecht, Institute for Cultural Inquiries and Universiteit van Amsterdam, Mediastudies

Listen here to Jussi Parikka’s lecture, recorded by Mariela Cantú




Burning Diary: An Architect’s Exile

Vrijdag 17, Zaterdag 18 en Zondag 19 Juni 2016

Opening met toespraak van Frank van Vree, decaan UvA zaterdag 18 juni, 14 uur.
Open  Vrijdag 17, Zaterdag 18 en Zondag 19 Juni, 14.00 – 18.00 uur.
 Burning Diary 18 en 19 JuneStudenten van het Honours Programma van de faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam presenteren op 18 en 19 juni 2016 in Castrum Peregrini het Burning Diary van de architect Miloš Bobić.

Bobić hield gedurende vijfentwintig jaar een getekend dagboek bij. De architect en stedebouwkundige, die in 1992 als balling in Amsterdam kwam wonen, gedesillusioneerd door de verharding van het maatschappelijke debat in zijn geboortestad Belgrado, tekende op luciferdoosjes, in totaal ongeveer achttienhonderd stuks, de weerslag van een leven tussen de steden Belgrado en Amsterdam. De tekeningen tonen alledaagse indrukken, ontwerpen voor gebouwen, en ook politieke overpeinzingen, over het conflict in Joegoslavië, over het leven van een balling, over het universele karakter van stedelijkheid. Het is inmiddels meer dan vijftien jaar geleden dat dit uitzonderlijke werk in Amsterdam is geëxposeerd.

In hun presentaties gaan de studenten op zoek naar manieren om het getekende dagboek van Bobić te contextualiseren en actualiseren. Ze onderzoeken het werk van Bobić in het licht van de ‘grensintellectueel’ (Edward Said), of: hoe de architect, stedenbouwkundige, denker en kosmopolitisch burger het aanzicht van zijn oude en zijn nieuwe leefomgeving wezenlijk beinvloedde.

Friday 17, Saturday 18 and Sunday 19 June 2016

Vernissage with Frank van Vree, dean UvA , Saturday 18 June, 14 hrs.
Friday 17 June, Saturday 18 June and Sunday 19 juni open from 14.00-18.00.

Students of the Honours Programme of the Faculty of Humanities of the University of Amsterdam present Burning Diary by architect Miloš Bobić in Castrum Peregrini on 17, 18 and 19 June.

For twenty five years Bobić kept a written diary. The architect and urbanist, who came as an exile to Amsterdam in 1992, disillusioned by the rise of nationalism in his city of birth Belgrade, drew images from a life between two cities on more than 1.800 match boxes. The drawings reveal everyday impressions, designs for buildings, political thoughts about the war in Yugoslavia, about life in exile, about the universal character of city life. It is for the first time in more than fifteen years that the diary is on display in Amsterdam.

The students search in their presentations for ways to contextualize and actualize Bobić’s diary. Their starting point is the notion of the ‘border intellectual’ (Edward Said), or: how an architect, urbanist, thinker and cosmopolitan citizen changed the face of both his old and new surroundings.

Castrum Peregrini

Herengracht 401, entrance Beulingstraat.


Stadsleven excursie

Het Huis van Gise╠Çle 45 onlineTwee historische etages in het huis van Castrum Peregrini kunnen tijdens de Stadsleven excursie op 30 mei worden bezocht. Dat zijn de authentieke onderduik etage waar zij kwam wonen in 1940, en de salon van Gisèle, die dateert uit de jaren ’50. Deze historische vertrekken van Castrum Peregrini zijn nog geenszins dagelijks geopend en behoren nog tot de verborgen stad, waar een culturele wereld samenkomt.

interieur gisele salonBen je geïnteresseerd om maandag 30 mei van 17.00-18.00 uur deel te nemen aan de excursie door Castrum Peregrini? Klik dan hier voor meer informatie en koop je kaartje.


Castrum Peregrini – Made in Amsterdam

Bezoek Castrum Peregrini met een speciaal arrangement i.s.m. Amsterdam Museum en Artifex



Vrijdag 17 & 24 juni
11 – 12:30 uur

Extra datum: vrijdag 22 juli
11 uur en 13 uur

Castrum Peregrini is featured in Made in Amsterdam, the current exhibition of the Amsterdam Museum, as one of the 5 houses representing the role of Amsterdam for the arts in the last hundred years.

interieur gisele salon

Het programma begint om 11.00 uur of 13:00 uur en is inclusief:
Rondleiding Castrum Peregrini door gids.  Stadswandeling met gids van Artifex Amsterdam als Kunststad.  Koffie met taart in het vernieuwde museum café Mokum (gids Artifex is aanwezig). Tentoonstellingsbezoek Made In Amsterdam op eigen gelegenheid.

Prijzen: € 20,00 Personen met Museumkaart. € 32,50 Personen zonder Museumkaart

Bestel uw toegangskaarten bij Artifex, klik hier.

plaque honouring Gisèle

Monday 2 May 2016 >>> festive program on the occasion of ‘the House of Gisèle’;

plaque at the façade and speeches by Job Cohen (Chair Amsterdams Comité 4 en 5 mei, advisory board CP) , Michael Defuster (director CP), Bart Rutten (Head Collections Stedelijk Museum Amsterdam) and Jorrit Nuijens (city council Amsterdam)

pictures by Maarten Nauw

Het Huis van Gisèle 08 online Het Huis van Gisèle 11 online Het Huis van Gisèle 12 online Het Huis van Gisèle 28 online Het Huis van Gisèle 31 online Het Huis van Gisèle 34 online Het Huis van Gisèle 39 online Het Huis van Gisèle 40 online Het Huis van Gisèle 42 online Het Huis van Gisèle 45 online Het Huis van Gisèle 47 online Het Huis van Gisèle 56 online Het Huis van Gisèle 78 online

Radio 1 bezoekt het Huis van Gisèle

Marc Robin Visscher interviews Marjan Schwegman (member Advisory board of Castrum Peregrini) and Frans Damman for NPO Radio 1 Cultuur Friday 29 april – listen back here  Herengracht401 (2)

Toespraak Job Cohen 2 Mei 2016

JCDit jaar is het 75 jaar geleden dat Gisèle haar huis openstelde voor onderduikers. Tot op de dag van vandaag wordt het Castrum Peregrini genoemd, de schuilnaam van het ondergrondse bestaan destijds.

Gisèle’s drijfveer was haar overtuiging en haar geloof in menselijkheid.

Tegen het aanraden in van haar vriend en mentor Adriaan Roland Holst schreef ze zich niet in bij de Kulturkammer, ondanks het aanbod voor  het voorzitterschap van de sectie glas in lood. Daardoor kon zij haar beroep als kunstenaar niet meer uitoefenen. Ze volgde haar leermeester Joep Nicolas niet naar diens ballingschap in New York. Ze wilde familie en vrienden niet achter laten. In deze kwetsbare positie nam ze  twee joodse onderduikers op in huis en later menig jongen die voor de Arbeidseinsatz ging schuilen. Gevraagd naar haar motivatie antwoordde ze steevast: “Ik laat hen toch niet afslachten als kippen.” Was dit naïviteit of handelde ze weloverwogen? Intuïtie of rationaliteit? Gedreven door de omstandigheden of overtuiging? Opvoeding of instinct?

Hoe dan ook, Gisèle vond het nooit iets bijzonders. Voor haar was het belangrijk om ondanks alle moeilijke omstandigheden een menselijke wereld te scheppen, hoe klein dan ook. Haar appartement op drie hoog werd een realiteitsbubbel die alle dreigingen van Razzia’s trotseerde, waar ondanks kou en honger een groepje jongeren en hun helpers bij elkaar waren en zich verbonden voelden door hun noodlot èn door de kunst die hen bezighield. Het raamwerk hiervoor was door Gisèle geschapen. Zij kon een sfeer scheppen waarin schoonheid en vertrouwen de ruimte kregen. Dat deed ze samen met haar vriend Wolfgang Frommel en met velen uit haar netwerk, zoals Eep Roland Holst en Max Beckmann. Het verbindende vermogen van kunst en cultuur wist Gisèle als geen ander te bespelen.

Ondanks alle trauma’s van de oorlogstijd en de ontwortelde zoektocht van de groep na de bevrijding kon Gisèle toch de bindende en scheppende kracht van de kunst, ook in de periode na de oorlog, verder gebruiken en dit huis aan de onderduikergroep ter beschikking stellen. Om de originele onderduikvertrekken uit de Tweede Wereldoorlog heen groeide haar huis steeds verder. Etage na etage kon ze vormgeven en gebruiken als atelier, of als woonvertrekken voor haar en oud-burgermeester Arnold d’Ailly en voor haar onderduikers die al dan niet tijdelijk weer hier kwamen wonen om aan het tijdschrift Castrum Peregrini te werken. Er ontstond een illuster netwerk van kunstenaars en intellectuelen die tot op de dag van vandaag hun sporen hebben achtergelaten. Toen Gisèle in 2013 op 100-jarige leeftijd overleed had de jongere generatie reeds een cultureel programma opgetuigd dat het heden bevraagt op basis van het verleden van dit huis: hoe was de ontmenselijking mogelijk tòen, en wat is er nodig om weerbaar en met moed in zo’n situatie  menselijk te blijven? De stichting van Gisèle heeft dat in culturele programma’s uitgediept, met het verhaal en de persoon van haar oprichtster in hun midden.

Het wegvallen van de eerste generatie, die de oorlog zelf heeft meegemaakt, beïnvloedt de manier waarop wij de Tweede Wereldoorlog  herinneren. Ook de grote veranderingen die het ontstaan van een digitale wereld met zich meebrengt en, niet in de laatste plaats, de wetenschap dat we steeds meer leven in een wereld waarin oorlog van invloed is op ons leven, speelt een rol.

De Tweede Wereldoorlog en stilstaan bij wat zich toen afspeelde mag in Nederland nog steeds rekenen op grote belangstelling. Deze belangstelling neemt niet af, maar verandert wel. Door het wegvallen van de ooggetuigen wordt herinnering geschiedenis. Vanwege haar gewichtige betekenis is het onze collectieve verantwoordelijkheid om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog te behouden. Het mag geen geschiedenis worden die behouden blijft in boeken, maar geen waarde heeft voor het heden. Het collectief verbindende trauma kan een collectief verbindende toekomst voeden.

Met het wegvallen van de eerste generatie zijn het niet meer de mensen zelf die kunnen spreken, maar hetgeen zij ons hebben nagelaten. En Gisèle heeft ons iets unieks nagelaten, originele interieurs uit de onderduiktijd, een bijbehorend archief en een verhaallijn die zich heeft ontwikkeld tot op de dag van vandaag.

Hier in dit huis komen software en hardware samen. Dat het verhaal van Gisèle en haar onderduikers zichtbaar en voelbaar is op deze bijzondere plek maakt het een unieke combinatie. De hardware is authentiek, niets is gereconstrueerd, alles is echt, van de pianola waarin Buri, één van de onderduikers, verstopt zat, tot de boekenkasten met de lectuur voor de lange onderduiknachten achter de verduisterde ramen. Het is nu aan haar erfgenamen, om deze kwetsbare parel te ontsluiten: het pand en de interieurs te conserveren en te restaureren en daarmee deze lieu de mémoir voor een breed publiek toegankelijk te maken. Castrum Peregrini begeeft zich daarmee op het veld van herinneringsinstellingen die actief naar synergie zoeken en lacunes willen vullen, zoals beschreven in het rapport van de commissie Versterking Herinnering WOII uit 2015 waarvan ik voorzitter was.

Dit kan van grote meerwaarde zijn voor het levendig houden van de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog in de educatieve sector. Juist door die software op passende wijze te verbinden aan de hardware “om de hoek” ontstaat een tastbare herinnering met een heldere betekenis voor jong en oud.

Vandaag wordt deze plek kenbaar gemaakt voor de voorbijganger door een plaquette te onthullen die Gisèle’s naam ook zichtbaar aan dit huis koppelt. Het is de eerste symbolische stap om het huis in de komende jaren te restaureren en te laden met de betekenis van stille helden, waarvan Gisèle een aansprekend voorbeeld is. Een voorbeeld dat ook in onze huidige tijd een inspiratiebron is voor mensen die op zoek zijn naar een moreel kompas om hun weg te bepalen in een maatschappij die haar zelfverzekerde oriëntatie kwijt lijkt te zijn.

Om dat doel te bereiken dienen er forse inspanningen geleverd te worden op financieel, politiek en publicitair gebied. Om dat voor elkaar te krijgen heeft Castrum Peregrini een Comité van Aanbeveling bijeengebracht dat dit initiatief kracht wilt verlenen. Ikzelf neem met plezier zitting in het comité en spreek ook namens de andere leden van het Comité:

Marjan Schwegman, Ronny Naftaniel, Maya Meijer Bergmans, Avrum Burg en Eric Fischer, vandaag bijna volledig aanwezig.

Dit comité zal de drie fases van het proces adviserend begeleiden:

  • Fase 1 tussen nu en mei 2017, dat zich zal richten op onderzoek, fundraising, plannen en vergunningen.
  • Fase 2 tot mei 2019, dat zal focussen op het toegankelijk maken van deze ruimten. Denk daarbij aan een lift en dergelijke. De rest van het gebouw zal gereed moeten worden gemaakt voor zijn nieuwe taak.
  • Fase 3 zal gaan om conservering en restauratiewerkzaamheden van de historische interieurs in het gebouw Herengracht 401. Wij hopen daarmee het hele proces af te sluiten in de zomer van 2020.

Hiervoor is alle hulp nodig die maar te bedenken valt: geld, expertise en netwerk. Ik doe daarom een beroep op alle aanwezigen om naar eigen vermogen mee te helpen.

Velen van de hier aanwezigen hebben Gisèle gekend. Ze was tot aan haar dood een markante figuur in het Amsterdamse. Iedereen herkende haar meteen wanneer ze op straat liep; met iedereen, bouwvakker of burgemeester, maakte ze even makkelijk empathisch contact. Met iedereen beleefde ze wel een moment. Vaak ging het om iets gezamenlijk te bekijken. De schoonheid van een veertje voor je voeten op straat kon ze even sterk beleven als een Picasso in het museum. Belangrijk was dat ze dat samen met jòu deed, dat ze een band kon opbouwen met iemand, altijd via de kunst, via iets samen doen, beleven of scheppen. Die houding heeft haar en anderen geholpen in de oorlog en die houding heeft haar dit juweeltje van een huis helpen creëren. Deze menselijke houding was het die haar alles liet nalaten aan een stichting, opdat het ten goede zou komen aan de maatschappij. Laten we daar gezamenlijk verder aan werken.


Job Cohen

2 mei 2016

Toespraak Michael Defuster voor onthulling plaquette Gisele

KnipselGeachte aanwezigen,

Ons bestuurslid Erik Somers heeft in zijn boek De Oorlog in Het Museum overtuigend aangetoond dat onze maatschappij in het laatste decennium een stijgende behoefte laat zien aan informatie en beleving van alles wat met de herinnering aan de tweede Wereldoorlog te maken heeft. Dat zegt iets over de veranderingen in onze tijd, maar ook over ons, mensen, als wezens die gekenmerkt worden door geweten en moraal. En die twee invalshoeken zijn nauw met elkaar verbonden.

De huidige sociale turbulentie en morele onzekerheid beperken zich niet tot de Nederlandse maatschappij maar zijn in de gehele Westerse wereld fenomenen die inmiddels welbekende oorzaken hebben: ondermeer door toedoen van het internet en de opkomst van nieuwe economische mogendheden dringt globalisering de relativiteit op van de Westerse kapitalistische en democratische cultuur en wereldvisie; massa immigratie ontregelt gevestigde maatschappelijke structuren en stelt gekoesterde Westerse waarden op de proef; de toenemende kloof tussen rijk en arm en tussen hoog en laag opgeleiden tast de maatschappelijke cohesie aan. Het verbaast nauwelijks dat de behoefte aan een duidelijke toekomstvisie en aan daadkracht om de problemen aan te pakken maatschappij breed groeit, ware het niet dat de huidige politieke stromingen die de voorkeur genieten bij menig kiezer een ongemakkelijk makend déja vue gevoel veroorzaken.

Kenan Malik, die vanavond de gast is van Castrum Peregrini als spreker, en ondermeer de auteur is van The Quest For A Moral Compass, waarin hij de geschiedenis beschrijft van de filosofische zoektocht van de mensheid naar wat goed en wat kwaad is, komt tot de misschien schokkende maar geenszins onverwachte conclusie dat het tot de menselijke conditie behoort dat er geen moreel veiligheidsnet bestaat. Geen god, geen wetenschappelijke wetmatigheid, noch een solide ethisch stelsel kan ons beschermen van het gevaar om te struikelen tijdens de morele evenwichtsoefening die we als menselijke wezens gedoemd zijn uit te voeren. Dit inzicht kan zeer verontrustend, of juist zeer opwindend zijn. En die keuze ligt bij onszelf.

Vandaag zijn we hier samengekomen om Gisèle d’ Ailly- van Waterschoot van der Gracht te eren als stille held. Tijdens de Tweede Wereldoorlog liet ze belangeloos Joodse en Nederlandse jongeren onderduiken in haar appartementje driehoog in dit pand. Het verzet dat Gisèle daarmee pleegde was in feite ontstaan doordat ze vasthield aan wat zijzelf “gewoon” vond, zoals Marjan Schwegman het formuleert in het boekje Moedige Mensen van Jaap Cohen en Hinke Piersma. Maar is vasthouden aan wat je “gewoon” vindt, in de zin zoals Marjan Schwegman het bedoeld, niet hetzelfde als integriteit?

En onze tijd snakt naar integriteit. Het politieke toneel is te vaak een demasqué geworden van de geheime agenda’s die het eigenbelang en de ongeïnteresseerdheid in de anderen verhullen. De onvrede over de misleiding en de onmacht uit zich momenteel in alarmerende fenomenen, zoals de opkomst van extremisme en populisme: gevaarlijke oneliners die de schijn wekken van oprechtheid en betrokkenheid, waarmee een angstige en onzekere mensheid gedreven wordt naar “de sterke leider”. Deze gang van zaken heeft veel reminiscenties met de jaren twintig en dertig uit de vorige eeuw, de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog, de tijd van Gisèle’s jeugd. Zijn de democratische en supranationale structuren, die sindsdien zijn opgebouwd en tot voor kort onverwoestbaar leken, bestand tegen de veelvuldige aanvallen van binnenuit? Niemand die hierop het antwoord weet natuurlijk en hopelijk is het niet nodig dat de tijd dit zal uitwijzen. De vraag stellen echter onderstreept het belang van moedige en integere mensen zoals Gisèle, die uiteindelijk het geloof in een betere wereld in stand houden en tot op heden een voorbeeld zijn voor mensen die op zoek zijn naar een ethisch kader of naar manieren om hun eigen levensinstelling aan te passen aan de nieuwe realiteiten die zich aandienen.

De onthulling over enkele ogenblikken van een plaquette aan de voorgevel van dit pand, door Job Cohen, staat ook symbool voor de aanvang van een nieuw leven voor dit gebouw, het Huis van Gisèle’s, dat ze heeft nagelaten als een met boeiende en waargebeurde verhalen gevuld juwelenkistje. Hoe klein dit pand ook mag lijken, bij nader onderzoek verbluft de horizontale en verticale reikwijdte telkens weer. Een historische sensatie noemde de Museumkijker de vertrekken en het archief onlangs. In deze authentieke interieurs wordt zichtbaar en voelbaar hoe personages uit de intellectuele en artistieke milieus uit de jaren dertig, veertig en vijftig, bij elkaar genegenheid, bescherming en inspiratie zochten, in het toevluchtsoord dat Gisèle voor hen bouwde en tot haar dood in 2013 hoedde. Met hulp van het aanwezige comité van aanbeveling wil de huidige generatie van Castrum Peregrini Gisèle’s werk verderzetten. Job Cohen zal hier straks op terug komen.

Het Huis van Gisèle is een unieke plek dat een heroïsch verleden combineert met acute maatschappelijke vraagstukken. De drijvende kracht achter de activiteiten is het onvoorwaardelijk geloof in een maatschappij waarin niemand buitengesloten wordt en die diversiteit en gelijkheid omhelst als voorwaarden voor vooruitgang.

Vandaag de dag is het een levendig huis dat vanuit haar verleden en onder de noemer Memory Machine, debat, publicaties en tentoonstellingen organiseert. Diepgang is daarbij het sleutelwoord. Elk individu is een “database” aan herinneringen die in hoge mate diens identiteit bepalen. Dit geldt ook voor groepen en maatschappijen als geheel. In ons individueel en collectief geheugen ligt de sleutel tot datgene waarmee we ons identificeren en tot dat wat we als vreemd ervaren. Inclusie en exclusie vinden daar hun bestaansgrond, en het merkwaardige daarbij is dat dit helemaal niet vastligt zoals we intuïtief plegen te denken.

Geheel in navolging van Gisèle richt Castrum Peregrini zich op een publiek van experts: de creatieve makers, de opinieleiders, de wetenschappers, de maatschappelijk geëngageerden, kortom, de dragers van de belofte van een betere wereld. In de internationale denktank Intellectual Playground verzamelen en delen we met hen kennis over de menselijke conditie, die duistere en zuivere kanten heeft, die zowel in staat is tot genocide of tot bloeiende maatschappijen. Met hen zoeken we naar antwoorden op de vele vragen die de morele dubbelzinnigheid van de menselijke soort oproept. Vanavond levert Kenan Malik hieraan alvast zijn bijdrage in het avondprogramma dat om acht uur begint op de locatie Spui 25.

De historische interieurs van Het Huis van Gisèle worden vandaag officieel opengesteld. Op onze vernieuwde website wordt omschreven hoe men toegang krijgt. We beginnen klein. Voor grote groepen mensen zijn de ruimtes vooralsnog niet geschikt. Conserveringsmaatregelen, toegankelijkheid e.d. dienen in de loop van de komende jaren onder handen genomen te worden. Maar we willen de uniciteit en het educatieve potentieel ervan alvast onder de aandacht brengen.

De onthulling door Job Cohen van de plaquette die Gisèle eert is de symbolische eerste stap hiertoe. Laten we niet langer wachten en nu naar buiten wandelen, naar de Herengrachtkant van dit pand.

Persbericht: authentieke onderduiketage opengesteld voor publiek

authentieke  onderduiketage opengesteld voor publiek

samenwerking stedelijk museum amsterdam en ‘het huis van gisèle’

interieur gisele salonEen ‘historische sensatie’ noemt MuseumKijker in maart 2016 de vertrekken van de kunstenares Gisèle d’Ailly van Waterschoot van der Gracht (1912 – 2013).  Eerder schreef NRC: ‘Vraagt u mij waarom kunst eigenlijk nodig is, dan neem ik u mee naar de nog steeds intacte etages op de Herengracht in Amsterdam, waar de kracht van vriendschap en verbeelding mensenlevens redde.’ 

Voor het eerst is het mogelijk om de privé woonvertrekken van Gisèle te bezoeken.  Op maandag 2 mei onthult Job Cohen een plaquette aan de gevel ter ere van haar stille heldenrol en kondigt Castrum Peregrini een bijzondere samenwerking aan met het Stedelijk Museum Amsterdam . Het betreft de adoptie van het vijfluik ‘Moira’ (1956) in de collectie van het Stedelijk, met behoud van locatie in Gisèle’s salon. Een unieke verbinding waarmee de beide instellingen de verantwoordelijkheid van het behoud van Gisèle’s werk voor het publiek en de stad Amsterdam op zich nemen. 

De intact gebleven etage waar Gisèle onbaatzuchtig onderduikers in huis nam vanaf 1942, de salon waar zij met oud-burgemeester Arnold d’ Ailly vanaf eind jaren ’50 woonde en Gisèle’s atelier waar zij tot het einde van haar leven doorbracht, tonen haar werken en vertellen de geschiedenis van Amsterdam als toevluchtsoord voor kunstenaars en vrijhaven voor cultuur. Adriaan Roland Holst, Max Beckmann, Marguerite Yourcenar en vele anderen hebben daar tijdens en na de oorlog hun sporen achtergelaten.

Bart Rutten, Hoofd Collecties Stedelijk Museum: “Met het accepteren van de gift, om de prachtige panelen “Moira“ in gedeeld eigendom in de collectie van het Stedelijk Museum op te nemen, kunnen we onze expertise in behoud en conservering delen met deze bijzondere plek, die relevant is gebleken voor de internationale kunstgeschiedenis. Hiermee onderstreept het Stedelijk het cultuur- en kunsthistorische belang van het oeuvre dat Gisèle opbouwde. Tevens wordt hiermee de waardevolle verbinding zichtbaar tussen het Stedelijk Museum en kunstinstelling Castrum Peregrini. Met de openstelling van het Huis van Gisèle, waar “Moira” te zien zal blijven, wordt een Amsterdams ‘toevluchtsoord’ voor kunstenaars ontsloten. Het werd ruim 70 jaar  bewoond door Gisèle en getuigt in de traditie van de Modernen voluit van haar leven in uitwisseling met haar internationale vriendennetwerk van kunstenaars, schrijvers en wetenschappers, waaronder Max Beckmann, een icoon uit de collectie van het Stedelijk.”

Haar huis vertelt ook wat kunst toevoegt in moeilijke tijden, door in tijden van uitsluiting, inclusief te denken. Castrum Peregrini geeft die erfenis vorm door de geest van Gisèle levend te houden in hetzelfde pand. Met haar programmering, het bezoekersprogramma en de introductie van de Gisèle Prijs vestigt zij de aandacht op de rol van kunstenaars en cultuur voor een inclusieve maatschappij. Om de verbinding tussen het verleden en heden tastbaar te maken, neemt de stichting nu het initiatief om de openstelling van het huis voor een breder publiek mogelijk te maken. De leden van het Comité van Aanbeveling steken hun schouders onder dit initiatief, te weten: Job Cohen, Marjan Schwegman, Eric Fischer, Maya Meijer Bergmans, Ronny Nathaniël en Avraham Burg.

Maandag 2 mei onthult Job Cohen de plaquette aan de gevel Herengracht 401 en licht de plannen toe betreffende de publieke openstelling van Het Huis van Gisèle. De ceremonie is in aanwezigheid van Bart Rutten, hoofd collecties Stedelijk Museum Amsterdam, die de unieke samenwerking met Castrum Peregrini zal toelichten. Jorrit Nuijens vertegenwoordigt de Gemeenteraad van Amsterdam.

Tijdens het avondprogramma voor publiek toegankelijk, zal de internationaal gevierde neurobioloog en schrijver Kenan Malik een inhoudelijk betoog houden voor een inclusieve maatschappij.

Voor de pers: u kunt zich aanmelden voor een begeleide rondleiding, hiervoor maken we graag een persoonlijke afspraak. Ook voor meer informatie, tekst of beeld , kunt u contact opnemen.

Castrum Peregrini,

Frans Damman

020 6235287 of 06 23367491

Exhibition: Read my Lips!

Read my Lips!

The True Story Behind The Representation of the Death of Osama bin Laden

ronald-ophuis_the-following_cropArtists: Nedko Solakov, Enrique Marty, Harald de Bree, Shepard Fairey, Miguel Aguirre, Marc Bijl, Alejandro Quiroga, Johan Wahlstrom, Kepa Garraza, Mariana Najmanovich, Ronald Ophuis, Eugenio Merino, Antonio Cortés Rolón, Ben Dean, Jorge García, Jeanne Susplugas, Carlos T-Mori, Armando Mariño, Gabriel Escalante, Pedro Barbeito, Nicola Verlato, Prem Sarjo, Pedro Tyler
Curator: Paco Barragán
Vernissage donderdag 28 april, 17 uur
open t/m 9 juni
maandag t/m vrijdag 12-18 uur

The death of Osama bin Laden was announced on television on the night of Sunday, May 1, 2012 at 23:30 (ECT). President Barack Obama addressed the nation from the East Wing of the White House.
To date, we have not seen the “corpus delicti,” just an image of Obama and his team in the White House’s Situation Room staring off camera while the operation unfolds.
Kepa Garraza The Burial 3 (study) 2016 oil on canvas 70x100cm Courtesy the artistIs it important that Obama and the Government of the United States disclose images of bin Laden’s corpse? Is the President’s verbal description of the burial and death of bin Laden enough?
Read my Lips! The True Story Behind the Representation of the Death of Osama bin Laden is an international group show with an interdisciplinary approach that sets out to give answer to these questions by analyzing diverse visual texts, with different levels of iconicity, discursivity and credibility.
The exhibition as such is divided in three sections: 1) The Situation Room—The Reenactment of a Fiction, 2) The Abbottabad Compound—The Reconstruction of the Fiction, 3) Zero Dark Thirty—The Fiction of the Fiction.
How do we discern truth from fiction, reality from representation? Is credibility the sole dogma of faith in the 21st Century?

Read My Lips! in the Press 2016:

May, 6: ‘Daiquir’s met Osama Bin Laden’ by Jeanne Prisser in the Volkskrant

May, 12: ‘Souvenirs voor het hiernamaals’ by Roos van der Lint for De Groene Amsterdammer

July, 3: ‘Osama Bin Laden in de burcht van de pelgrim’ by Dan Dickhoff for Jegens & Tevens

e-flux about Read My Lips!


Living in Diversity


Monday 2 May 2016, 20 hrs
Location: Spui 25 , Amsterdam

Living in Diversity

A lecture by Kenan Malik


Over the past century, mass immigration has transformed European societies. Over the past year the migration crisis has threatened to tear the European Union apart. Both the mass migration of the past century and the migration crisis of today raise profound questions about what it means to be European and about what constitutes European values. They raise also profound questions about the relationship between difference and commonalities in a modern, liberal society. How is it possible, if at all, to make societies more inclusive, and accept different conceptions of the good, while also establishing a strong common moral framework? In this talk Kenan Malik asks what it means, both for social policy and individual action, to live in diversity.

The lecture will be followed by a panel discussion with representatives of Castrum Peregrini’s board of recommendation Avraham (Avrum) Burg, author and former Speaker of the Israeli Knesset and Marjan Schwegman, historian and former director NIOD, Institute for War, Holocaust and Genocide Studies.

The evening is organised on the occasion of the launch of the Gisèle House, where past and present courageous people of civil engagement in art and culture will be commemorated and that wants to contribute to a more inclusive society.

Location: Spui 25 , Amsterdam

entrance: € 8,50
students / reduced: € 5,-
jaarvrienden Castrum Peregrini: free entrance


Activities since 2011

2011 We Are Alle Fanatics!
A series of events and publication on the phenomenon of group fanaticism.

2012 In me the Paradox of Liberty
A series of events and publication on the meaning of freedom today

2013 My Friend. My Enemy. My Society.
A series of events and publications on the meaning of friendship in society

2014/2015 Memory Machine – We Are What We Remember
A series of exhibitions, events and publications on cultural memory and the relation with identity


Openingsevening 25 april 2013, with Peter Sloterdijk, Merel de Groot, Abdelkader Benali, Jeroen van Kan, Ed Spanjaard en Henk Neven. Foto Simon Bosch.


Aura (2009)
Curated by Michiel van Iersel; With works of Susanne Kriemann, Alexandra Leykauf, John Kleckner, Chris Kabel, Simon van Keulen, Gisèle, Max Beckmann, Jan Toorop en Walter Benjamin.

Networking Books (2010)
Mapping a creative network and creating a temporary canon in the library of Castrum Peregrini.

Matter of Monument (2011)
Curated by Saskia van Stein and Huib Haye van der Werf. With works of Michiel Schuurman, Bas de Wit, Inti Hernandez, Simon Bosch, e.a.

You Are All Individuals (2011)
Curated by Nina Folkersma as part of the series We Are Alle Fanatics! With works of Yael Bartana, Daya Cahen, Köken Ergun, Enrique Marty, Daniel Svarre.

Paradox of Liberty (2012)
Curated by Paco Barragan as part of the series In me the paradox of liberty. With works of Erika Harrsch, Majeed Beenteha, Eugenio Merino, Erwin Olaf, Terry Rodgers, Siri Hermansen, Gordon Cheung, Alex Rodríguez, Piers Secunda, Andrés Serrano, Eli Cortiñas, Yvette Mattern.

[s]elected (2012)
Noninees of the Gerrit Rietveld Academie Award: Lukas Hoffmann, Sara Glahn, Laura Pappa, Anna Navndrup, Marieke Berghuis, Elisabeth Leerssen, Christopher Holloran, Jacob Gallant Raeder, Leanie van der Vyver

Now and Then. Between Layers of Memory(2012)
Work of Iosif Kiraly curated by Maria Rus Bojan.

Shapeshifting (2013)
Curated by Maria Barnas and Danila Cahen as part of the series My Friend. My Enemy. My Society. With works of Maria Barnas, Daya Cahen, Dina Danish, Alfredo Jaar, Simon van Keulen, Alon Levin, Aernout Mik, Willem de Rooij, Rob Schröder, Jan Svankmajer, Jasmijn Visser, Felix Weigand.

In Search of lost Time (2014) A group exhibition of visual dairies as part of Memory Machine curated by Ronit Eden with works of: Adrian Melis CUES, Armando NLDE, Donna Kuhn US, Emma Rendel SE, Gigi Scaria IN, HF van Steensel NL, Ilya Rabinovich MDNL, Jakob Roepke DE, Nan Goldin USFR, Peter Goldschmidt DENL, Raed Yassin LB, Ronit Porat IL, Servet Kocyigit TRNL, Yuri Rosmani NL

Family Affair (2015)
Curated by Galia Gur Zeev as part of the series Memory Machine With Reli and Avner Avrahami

Exclude/Include. Alternate Histories (2015) Curated by Vincent van Velzen.


Kenan Malik – ‘Living In Diversity’

Monday 2 May 2016

Kenan Malik ‘s lecture ‘Living In Diversity’ at Castrum Peregrini was organised on the occasion of the launch of the Gisèle House, where past and present courageous people of civil engagement in art and culture will be commemorated and that wants to contribute to a more inclusive society.

The lecture was followed by a panel discussion with representatives of Castrum Peregrini’s board of recommendation Avraham Burg, author and former Speaker of the Israeli Knesset and Marjan Schwegman, historian and former director NIOD, Institute for War, Holocaust and Genocide Studies

Find here the text of the lecture of Kenan Malik 

pictures: Maarten Nauw

Living in Diversity 08 online Living in Diversity 09 online Living in Diversity 19 online Living in Diversity 20 online Living in Diversity 25 online Living in Diversity 27 online Living in Diversity 29 online Living in Diversity 30 online Living in Diversity 31 online Living in Diversity 39 online Living in Diversity 41 online Living in Diversity 43 online Living in Diversity 48 online Living in Diversity 52 online Living in Diversity 54 online Living in Diversity 56 online Living in Diversity 58 online