Rapport onderzoekscommissie misbruik Castrum Peregrini 1942-1986

PERSBERICHT

Amsterdam, 6 mei 2019

Misbruik vastgesteld door dichter Wolfgang Frommel en zijn kring

De onderzoekscommissie misbruik Castrum Peregrini 1942-1986 onder leiding van oud-rechter Frans Bauduin heeft vastgesteld dat de dichter Wolfgang Frommel (1902-1986) en een aantal van zijn vrienden misbruik hebben gemaakt van jonge mannen en vrouwen. Een aantal van hen is nog in leven en heeft daar tot op de dag van vandaag last van concludeert de commissie. Het huidige bestuur van de Stichting Castrum Peregrini, de opdrachtgever van het onafhankelijke onderzoek, vindt het schokkend wat in het verleden is gebeurd.

Bestuurder Frans Damman van Castrum Peregrini: “Het is afschuwelijk dat Frommel en de zijnen zowel in Amsterdam als op andere plekken in Nederland en in het buitenland onder het mom van cultuurvorming jonge mannen en vrouwen betrokken bij hun activiteiten waarbij vervolgens sprake bleek van seksueel- en machtsmisbruik. Een aantal van hen was minderjarig”. De onderzoekscommissie spreekt van een tiental misbruikte jongeren. Damman: “Wij nemen scherp afstand van dit verleden. Wat Frommel en de zijnen hebben gedaan kan niet en mag niet. Het bestuur heeft, mede op advies van de onderzoekscommissie, contact met Slachtofferhulp Nederland en met het Schadefonds Geweldsmisdrijven om degenen die zich bij de commissie hebben gemeld daar verder te kunnen helpen”.

De onderzoekscommissie heeft voor haar onderzoek ook gebruik gemaakt van de biografie De eeuw van Gisèle van Annet Mooij, een initiatief van het huidige bestuur van Castrum Peregrini. De beeldend kunstenaar Gisèle van Waterschoot van der Gracht was eigenaar van het huis aan de Herengracht waar de Stichting Castrum Peregrini is gehuisvest. In 1983 schonk zij het huis en haar vermogen aan de stichting. Het was ook Gisèle die in 1942 Frommel en een aantal Joodse jongens onderduik bood tijdens de Tweede Wereldoorlog. De onderzoekscommissie komt tot het oordeel dat Gisèle in die periode weet moet hebben gehad van de gedragingen van Frommel, maar dat zij hier niet tegen kon optreden omdat zij dan anderen en zichzelf in levensgevaar bracht. De onderzoekscommissie stelt dat Gisèle een zekere morele verantwoordelijkheid niet kan worden ontzegd. Volgens de onderzoekscommissie is Gisèle echter niet de mecenas geweest die het misbruik binnen de kring van Frommel heeft gefinancierd. Zij verbleef, meldt de commissie, in de jaren ’50 ‘60 en ‘70 vaak in het buitenland en werd door de overwegend mannengemeenschap rondom Frommel letterlijk geweerd. Uit het rapport: “De commissie komt dan ook tot de conclusie dat veel van wat nu bekend is over seksueel misbruik destijds voor haar en anderen verborgen werd gehouden”.  Gisèle “verdient een eervol herstel”, aldus de commissie in haar aanbevelingen.

In 2007 zette de Stichting Castrum Peregrini de uitgeverij van Wolfgang Frommel, die in 1986 was overleden, stop en in maart 2017 veranderde de doelstelling van de Stichting door het erfgoed van Gisèle als uitgangspunt te nemen. “Als we toen hadden geweten wat we nu weten was per omgaande ook de naam van de stichting veranderd”, aldus Damman. “We gaan voor Het Huis van Gisèle kiezen, een naam die we nu al dikwijls gebruiken en de onderzoekscommissie ons ook aanbeveelt. De breuk met Frommel is de afgelopen jaren natuurlijk al gemaakt, maar is met deze onderzoeksresultaten definitief.”

Het bestuur van Castrum Peregrini heeft waardering voor het werk van de commissie. Naast het erkennen van het misbruik van Frommel en de zijnen, en het aanbod van hulpverlening voor de misbruikten neemt het bestuur ook de andere aanbevelingen van de onderzoekscommissie over. Zoals het afstoten van de Frommel bibliotheek.

Woordvoering Castrum Peregrini namens het bestuur Frans Damman, +31 623367491,  +31 (0)20 6235287 of via f.damman@castrumperegrini.nl

Het persbericht van Castrum Peregrini als PDF kunt u hier downloaden.

Het rapport van de onderzoekscommissie misbruik Castrum Peregrini 1942-1986 kunt u hier vinden.

Eine Zusammenfassung des Berichtes der Kommission, die sexuellen Missbrauch durch Wolfgang Frommel und seinen Kreis in den Jahren 1942-1986 festgestellt hat, finden Sie hier. 

Het persbericht van de onderzoekscommissie kunt u hier vinden. 
Als woordvoerder van de onderzoekscommissie treedt de secretaris van de onderzoekscommissie op. Bert Kreemers is te bereiken op mobiel 06 51870690.

Dealing with a complex past

After the publication of the biography of the life of Gisèle (1912-2013), the mental and sexual abuse in the circle around Castrum Peregrini’s co-founder Wolfgang Frommel (1902-1986) and Gisèle’s apparent looking away has been broadly covered in the press. It is shocking for us and the people whom we worked with in the last ten years to be confronted with this painful part of the history of Herengracht 401. Nevertheless, we believe that it is good that these stories are now in the open, and hope it helps victims to come to terms with their painful memories.

For us it means a new starting point in dealing with a complex past that is made up of both lives that were saved and lives that were damaged. As so often, history is neither white nor black. Good and bad coexist and form part of the human condition. The historic persons of Castrum Peregrini need to be seen in that light as well. Seven years ago, we asked Annet Mooij to write a biography about the life of Gisèle, because we were – and we still are – convinced that she deserves it. This superbly written book shows the fascinating context of her life, the many layers of her personality that she could maintain and the countless fascinating episodes of a life full of love and struggle. Sadly the focus on Wolfgang Frommel and his disciples – who have abused Gisèle’s care shamelessly – overshadows the richness of her personality, which Mooij describes. We recommend reading the book to comprehend the complexity of a fascinating life that was both a fairy-tale and a harsh reality.

The biography is now a major reference for us to tell the story of Herengracht 401. Both aspects of that past, the good ones next to the awful ones need to be remembered. Raising awareness about the human condition in all its complexity will stay the motivation for all our activities. We will dedicate the near future to find the right and suitable way to commemorate abuse alongside saving lives. We will do this together with individuals and institutions. Victims were and are invited to speak with us.  

Please also see:

Verschijnen biografie Gisèle

Annet Mooij

De Eeuw van Gisèle
Mythe en werkelijkheid van een kunstenares

De Bezige Bij. September 2018.

Zeven jaar geleden benaderden wij  Annet Mooij met het verzoek het leven van Gisèle te beschrijven. Het niets verhullende resultaat van haar intensieve onderzoek levert een prachtig en meeslepend boek op, dat je vanaf de eerste bladzijde meeneemt in de ontwikkeling van een wat flirterig katholiek-aristocratisch meisje dat nog niet weet wat ze wil, tot een verbazingwekkend veelzijdige persoonlijkheid en kunstenares, die als het er tijdens de Tweede Wereldoorlog echt om spant ,een vriendengroep rondom de Duitse dichter Wolfgang Frommel omarmt en moedig onderdak verleent.

Annet Mooij legt de lang verzwegen moeilijkheden bloot die Gisèle ondervond in diezelfde vriendengroep, de absolute dominantie van Wolfgang Frommel, de pijn om als vrouw stelselmatig buitengesloten te worden uit deze inner circle en de ondankbare en denigrerende houding van diegenen wiens leven zij redde. Annet Mooij beschrijft tevens de pedagogiek van Frommel die erop gericht was om jongeren in zijn ban te krijgen en de grensoverschrijdende seksuele moraal die daaraan ten grondslag lag.

De Eeuw van Gisèle. Mythe en werkelijkheid van een kunstenares biedt een rake en rijke inkijk in de onalledaagse ontwikkeling en levensloop van een sterke, eigenzinnige en kosmopolitische  vrouw die tot het eind trouw blijft aan haar keuzes en die de kunst verstaat om de onvermijdelijke consequenties van deze keuzes steeds weer tot innerlijke harmonie te brengen.

Ter gelegenheid van het verschijnen van het boek heeft Annet Mooij een tentoonstelling samengesteld. Aan de hand van Gisèle’s kunst en historische documenten toont zij de levensloop en de artistieke en persoonlijke ontwikkeling van Gisèle.

 

15 – 17 December Women + Craft + Poetry

Artists Weekend: Women + Craft + Poetry

Fri 15 Dec – Sun 17 Dec 2017

You are cordially invited to our second Artists Weekend: a weekend full of artist talks, presentations, conversations and poetry readings, from Friday December 15 till Sunday December 17 in Castrum Peregrini. The Artists Weekend is part of our 2017 year programme The Female Perspective, curated by Nina Folkersma. This programme focuses on issues around female identity, feminism and gender, both in relation to the historical context of Castrum Peregrini and its founder Gisèle, and to current events.

The 2nd Artist Weekend is devoted to Women + Craft + Poetry. Guests of honor are two of our artists-in-residence, Aimée Zito Lema and Renée Turner. At their invitation, and in dialogue with curator Nina Folkersma, various artists, curators, writers, weavers and poets are invited to present their work and ideas.

PROGRAMME + PARTICIPANTS

Friday, Dec 15   20:00 – 22:00

Introduction Nina Folkersma

Lecture Christel Vesters – Some notes on women, labour and textile craft

Triggered by two unrelated news items about textiles, writer and curator Christel Vesters embarks on an expedition, looking for a common thread that may connect the two. Her explorations touch upon particular events and ideas in the history of textile production, utopian socialism, the Arts & Crafts Movement and the women’s movement, juxtaposing some key moments in those histories with examples from contemporary artist practices.

 

Saturday, Dec 16     14:00 – 18:00

Conversations + presentations

Renée Turner, Joke Haverkorn van Rijsewijk and Kate Briggs 

Narrative and weaving are often associated with each other through the metaphors we use. Join us for a day of presentations and discussions that look at weaving as a hands-on craft and its relation to the act of writing. Renée Turner will talk about her research project The Warp and Weft of Memory and have a conversation with Joke Haverkorn van Rijsewijk about her work at the weaving studio De Uil (The Owl), where she made monumental tapestries for Gisèle and other artists. On view will be some of the images from De Uil and a few of the woven artefacts from Gisèle’s collection. Kate Briggs, author of the recently published book This Little Art, will be drawing analogies between weaving and the processes of writing, translating and storytelling.

Drinks + Fingerfood by Mina Abouzahra

Entrance fee: 5 euro (incl. drinks & snacks)

Make sure you have a seat reserved and RSVP: productie@castrumperegrini.nl

 

Sunday, Dec 17    14:00- 18:00

Readings + conversations

Aimée Zito Lema, Becket Mingwen, Iva Supic Jankovic and School der Poëzie

Aimée Zito Lema

Aimée Zito Lema

This afternoon Aimée Zito Lema will introduce her residency project and research on friendship as a form of resistance. Thinking of the house (of Gisèle) as the most intimate and private kind of archive, connected to daily life experiences, she will read one of the transcripts of her conversations on friendship. The afternoon will continue with a presentation and poetry reading by visual artist Becket Mingwen. Becket’s text responds to politics and friendship as mirrors of each other – the same pitfalls and promises reflected between the interpersonal and the public. For the presentation at Castrum Peregrini, he will engage these ideas with Zito Lema’s project by discussing the role of friendship in the making of art, allies, and enemies, while exploring many of the ambiguities between them. Iva Supic Jankovic will present a musical performance called House on the Water. Music is a very intimate part of Jankovic’s work- sharing such work within this specific context allows a certain degree of vulnerability and intimacy that is hard to find in a regular art space context. The afternoon will end with poetry readings by teenage students from the School of Poetry, presenting the outcomes of their workshop organized by Zito Lema in collaboration with Dasja Koot.

 

Drinks + Fingerfood by Mina Abouzahra

Entrance fee: 5 euro (incl. drinks & snacks)

Make sure you have a seat reserved and RSVP: productie@castrumperegrini.nl

 

PARTICIPANTS

Mina Abouzahra studied at the Wood and Furniture School in Amsterdam. She has a passion for wood, textiles, copper and marble. A red thread in her life is the combination of different cultures. With the same attitude, Mina was active in the world of food; she wrote recipes, developed food concepts, organized pop-up restaurants and produced with Merijn Tol (Arabia) the cookbook Proef! Orange blossom, the new Moroccan cuisine. The designs of Abouzahra are surprising and colorful, and inspired by a continuous search for new combinations of materials, shapes and production methods. Mina Abouzahra travels every few months to Morocco for inspiration and to search for old, rare and beautiful things she can import, both for her shop and for clients directly.

Kate Briggs is the translator of two volumes of Roland Barthes’s lecture and seminar notes at the Collège de France: The Preparation of the Novel and How to Live Together, both published by Columbia University Press. This Little Art, a long narrative essay on the practice of translation, was published by Fitzcarraldo Editions in September 2017. She teaches on the MFA in Fine Art at the Piet Zwart Institute Rotterdam.

Joke Haverkorn van Rijsewijk is a weaver and writer. With Nenne Koch in 1956, she founded the weaving studio De Uil in Amsterdam. Their first commission was for a tapestry by Gisèle van Waterschoot van der Gracht for the SS Statendam, and later four more tapestries for the clubroom of the S.S. Rotterdam. Haverkorn van Rijsewijk has recently written an essay, ‘Living and Love in Image’ (Leven en liefde verbeeld), reflecting on a tapestry she made based on an image by the German Expressionist August Macke.

Becket Mingwen received his MFA from the University of Southern California in 2014, and was recently a resident at the Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam, NL. Recent exhibitions include  “n <o> <o> n” at One Gee in Fog, Geneva; “From Concrete to Liquid to Spoken Words to the World” at Centre d’Art Contemporain Genève. His book on Chris Kraus’ 1996 “Chance Event” is forthcoming from Athénée Press.

School der Poëzie, School of Poetry, offers lessons to children and young people to get them acquainted with poetry, writing and performing their own poems. Tailor-made programs and lessons for schools and institutions. The ‘School der Poëzie’ derives its name from the collection of poet Herman Gorter (1897) and a famous poem by Lucebert (1952). http://www.schoolderpoezie.nl

Iva Supic Jankovic, visual artist (born in Croatia), studied at the Gerrit Rietveld Academie and received a Master degree in Artistic Research from the Royal Academy, The Hague. She produces long term collaborative and trans-diciplinary projects that challenge an question the borders of visual art. More info: http://www.zoldermuseum.com/wordpress/

Renée Turner is an artist, writer and Research Lecturer at the Willem de Kooning Academy. Currently as an artist in residence at Castrum Peregrini, Turner is working on a two-year research project ‘The Warp and Weft of Memory’. Funded by the Mondriaan Funds, her research will result in public lectures, an exhibition and an online narrative, which combines images from Castrum Peregrini’s archive, artefacts from Gisèle’s closet and Turner’s own reflections on memory and objects of heritage.

Christel Vesters studied Art History and Curating in Amsterdam, New York and London. She is a writer and curator, and currently works on a two-year research project Touch/Trace – researching histories through textiles, which unravels the intricate connections between textile, history and society from a contemporary art perspective.

Aimée Zito Lema, visual artist (born in Amsterdam, 1982, grew up in Buenos Aires) studied at the University of the Arts, Buenos Aires, the Gerrit Rietveld Academy, Amsterdam, and was a resident at the Rijksakademie Amsterdam in 2015-2016. Currently an artist in residence at Castrum Peregrini, she is working on a research project about friendship as a form of resistance.

 

Art As Resistance, afl 2 Taking the oil out of the arts

Art As Resistance, #2

Taking the oil out of the arts

Tuesday 28 November 2017, 20 hrs

location: Framer Framed    IJpromenade 2  1013 KT Amsterdam

Reservations / Tickets

Fossil Free Culture NL - Drop the Shell, 2017. Credit: Laura Ponchel

Fossil Free Culture NL – Drop the Shell, 2017. Credit: Laura Ponchel

Framer FramedHumanity in Action Nederland and Castrum Peregrini present a three part symposium series, ‘Art as Resistance’. For the second symposium in the series, ‘Taking the oil out of the arts’, we are zooming in on the ethics of cultural institutions taking on financial sponsorships by fossil fuel companies. How do corporate companies benefit from this ‘greenwashing’? To what extent should their cultural beneficiaries be held responsibie? And what are the impacts of ‘artistic activism’ to address this issue?

Art as Resistance #2 will take place at Framer Framed and features presentations and a workshop by BP or not BP? and Fossil Free Culture NL.  In their presentations, BP or Not BP and Fossil Free Culture NL introduce participants to the topic and present examples of how they create impact through artistic interventions.  The presentations are followed by a workshop Artistic Activism, with both organisations giving practical guidelines on how to generate effective and affective experiences that lead to measurable social change. After the workshop participants will have a better sense of the framework in which the Fossil Free Culture movement work. They will learn to implement artistic tactics to a larger campaigning strategy.

BP or not BP? (a clever play on ‘to be or not to be’ from Shakespeare’s Hamlet) are a national network of ‘actor-vists’ in the UK, performing disobedient theatre in many different oil-sponsored spaces. They are part of the Art Not Oil coalition – a group that protests against museums accepting sponsorship from major oil corporations, which they say is a form of ‘greenwashing’. Read more: https://bp-or-not-bp.org/about/

Fossil Free Culture NL are a network of artists, activists and scholars at the intersection of cultural work and climate politics. They are campaigning to expose and confront the influence of the fossil fuel industry on cultural institutions in the Netherlands. Recent protests include the May & September 2017 impromptu #droptheshell and #spoiledlandscapes protest-performances at the Van Gogh Museum, demonstrating the museum’s ties to oil giant Shell. Several protestors were arrested. Read more: http://fossilfreeculture.nl/

On the organisers: Framer Framed, Humanity in Action Nederland and Castrum Peregrini are organisations dealing with themes of collective memory and cultural identities. In three sessions, we team up to jointly explore the necessity for a change in how cultural institutions and producers should (re)present stories and relate critically to histories as well as to the financial structures they are part of.

Our first symposium, Art as Resistance #1, took place at Castrum Peregrini and dealt with the topic of involving communities in activism and the local relevance of a place.

Read more and see:  https://framerframed.nl/en/projecten/art-as-resistance-1/

 

SYNCHRONICLE by Carina Erdmann

SYNCHRONICLE

by Carina Erdmann

28 – 30 September 2017

Photos from the exhibition opening and the artist talk with Daniel Vorthuys and ‘objects also die’ by Jacob Eriksen

[Read more…]

intellectual playground
think tank, projects,
research

 

Featured Project

Living as Form

A two-day international conference about participatory art with keynote presentations of cutting edge initiatives, panel discussions, workshops and open space technology sessions. With a.o. Renzo Martens, Patricia Kaersenhout, Pierluigi Sacco,- and you!

 

 

http://castrumperegrini.org/2017/06/06/10379/

Bas Heijne & Diana Pinto – Identity Politics II.

Europa Salons

Europa Denken

dinsdag 10 november, 20uur

Bas Heijne en Diana Pinto

BasHeijneDianaPinto

Identity Politics II Bas Heijne bespreekt zijn tekst ‘Een idee van de mens’ en gaat dan in gesprek met Diana Pinto. Zijn tekst is gepubliceerd in onze gezamenlijke serie in De Gids De Geheugenmachine in nr 2015/5 en zie De Gids online:

Engelstalig, toegang: € 7,50 – Studenten: € 5,- en jaarvrienden gratis. Wees verzekerd van je stoel: RSVP productie@castrumperegrini.nl

Diana Pinto (1949) is historica en schrijver. Ze studeerde aan Harvard en specialiseerde zich met haar promotieonderzoek in de hedendaagse Europese geschiedenis. Ze heeft vele artikelen geschreven over trans-Atlantische kwesties, Franse en Italiaanse politiek, en Europese zaken. Bas Heijne (1960) is schrijver, interviewer en columnist. Heijne is sinds 1991 als essayist verbonden aan NRC Handelsblad, waarvoor hij sinds 2001 ook iedere week een column schrijft. in 2005 ontving hij voor een verzameling van die columns de Henriette Roland Holst-prijs.

Europa Salons is een serie voor cultuurmakers over de Europese dimensie in hun werk. De dominante politieke visie in Nederland en Europa is binnen twee decennia verschoven van het sociale- naar het identiteitsperspectief. Europese maatschappijen die hun politieke basis vonden in solidariteit, opwaartse mobiliteit, gelijkheidsgedachte en maakbaarheid, zijn gaandeweg getransformeerd tot maatschappijen waarin identiteitspolitiek deze rollen heeft overgenomen. Solidariteit is vervangen door identificatie met de eigen nationale, culturele, religieuze, generationele of etnische groep. Het primaat van de eigen verantwoordelijkheid van het neoliberale gedachtengoed blijkt wonderwel te passen binnen deze paradigmawisseling.

Europa Doen I

Europees cultuurbeleid ter

inspiratie voor uw

kunstenplan

dinsdag 10 november, 16uur

Met een inleiding van Klaartje Bult van de Creative Europe Desk die in grote lijnen het Europees cultuurbeleid toelicht. Daarnaast delen een aantal sprekers van Nederlandse organisaties die succesvol zijn in Europa hun ambities op de langere termijn, ditmaal met:  Tanja Mlaker, zakelijk manager van De Nationale Opera, Kristin de Groot, artistiek en algemeen directeur van Dansateliers en Annick Kleizen coördinator van If I Can’t Dance I Don’t Want To Be Part Of Your Revolution. Lees hier meer.

Een nieuwe serie georganiseerd met Creative Europe Desk / Dutch Culture.  Toegang vrij, RSVP met een email naar Klaartje Bult k.bult@creativeeuropedesk.nl

Opening nieuwe ruimte

23 januari – Herengracht 401/Beulingstraat 10 

[Read more…]