Bestuur vraagt oud-rechter Bauduin onafhankelijk onderzoek te leiden

PERSBERICHT

 

Amsterdam, 28 december 2018

 

Oud-rechter gaat onafhankelijk onderzoek naar misbruik in de periode van 1942 tot 1986 in Castrum Peregrini leiden

Na meldingen over misbruik en de publicatie van de biografie van Gisele d’Ailly heeft het bestuur van Castrum Peregrini mr. F.G. (Frans) Bauduin gevraagd onafhankelijk onderzoek te doen. 

Frans Bauduin studeerde rechten in Groningen. Na zijn raio-opleiding was hij van 1981 tot oktober 2012 werkzaam als rechter en coördinerend vicepresident van de rechtbank Amsterdam. In de jaren negentig werkte hij bij het Joegoslavië Tribunaal waar hij belast was met de ondersteuning van getuigen en nabestaanden. Momenteel is hij lid van het Instituut Sportrechtspraak dat onder andere klachten over seksueel misbruik en intimidatie in de sportwereld behandelt.

Het onderzoek zal zich richten op meldingen over seksuele contacten met minderjarigen, seksuele contacten door middel van fysieke of geestelijke dwang en kwaadaardige misleiding in de directe omgeving van Castrum Peregrini in de periode waarin de Duitse dichter Wolfgang Frommel woonde (van 1942 tot aan zijn dood in 1986) aan de Herengracht 401 in Amsterdam. In het onderzoek wordt eveneens – waar relevant – de rol van anderen nagegaan.

De onafhankelijke onderzoekscommissie zal naast de voorzitter bestaan uit twee leden. Mevrouw dr. S. (Sonja) Leferink is verbonden aan het International Victomology Institute Tilburg en is werkzaam bij Slachtofferhulp Nederland. Mr. M.J. (Martien) Diemer is oud-rechter van de rechtbank Amsterdam. Secretaris van de onderzoekscommissie is dr. H.P.M. (Bert) Kreemers. Bert Kreemers was eerder secretaris van de onderzoekscommissie naar seksueel misbruik van minderjarigen in de Rooms-Katholieke Kerk en van de onderzoekscommissie naar seksuele intimidatie en misbruik in de sport.

De onderzoekscommissie roept op om vormen van misbruik bij haar te melden. Alle meldingen worden vertrouwelijk behandeld. Als contactpersoon treedt de secretaris van de onderzoekscommissie op. Bert Kreemers is bereikbaar via info@bertkreemers.nl en mobiel 06 51870690.

 



Lees hier het Instellingsbesluit Commissie ‘Misbruik Castrum Peregrini ’42-‘86’

Dealing with a complex past

After the publication of the biography of the life of Gisèle (1912-2013), the mental and sexual abuse in the circle around Castrum Peregrini’s co-founder Wolfgang Frommel (1902-1986) and Gisèle’s apparent looking away has been broadly covered in the press. It is shocking for us and the people whom we worked with in the last ten years to be confronted with this painful part of the history of Herengracht 401. Nevertheless, we believe that it is good that these stories are now in the open, and hope it helps victims to come to terms with their painful memories.

For us it means a new starting point in dealing with a complex past that is made up of both lives that were saved and lives that were damaged. As so often, history is neither white nor black. Good and bad coexist and form part of the human condition. The historic persons of Castrum Peregrini need to be seen in that light as well. Seven years ago, we asked Annet Mooij to write a biography about the life of Gisèle, because we were – and we still are – convinced that she deserves it. This superbly written book shows the fascinating context of her life, the many layers of her personality that she could maintain and the countless fascinating episodes of a life full of love and struggle. Sadly the focus on Wolfgang Frommel and his disciples – who have abused Gisèle’s care shamelessly – overshadows the richness of her personality, which Mooij describes. We recommend reading the book to comprehend the complexity of a fascinating life that was both a fairy-tale and a harsh reality.

The biography is now a major reference for us to tell the story of Herengracht 401. Both aspects of that past, the good ones next to the awful ones need to be remembered. Raising awareness about the human condition in all its complexity will stay the motivation for all our activities. We will dedicate the near future to find the right and suitable way to commemorate abuse alongside saving lives. We will do this together with individuals and institutions. Victims were and are invited to speak with us.  

Please also see:

Verschijnen biografie Gisèle

Annet Mooij

De Eeuw van Gisèle
Mythe en werkelijkheid van een kunstenares

De Bezige Bij. September 2018.

Zeven jaar geleden benaderden wij  Annet Mooij met het verzoek het leven van Gisèle te beschrijven. Het niets verhullende resultaat van haar intensieve onderzoek levert een prachtig en meeslepend boek op, dat je vanaf de eerste bladzijde meeneemt in de ontwikkeling van een wat flirterig katholiek-aristocratisch meisje dat nog niet weet wat ze wil, tot een verbazingwekkend veelzijdige persoonlijkheid en kunstenares, die als het er tijdens de Tweede Wereldoorlog echt om spant ,een vriendengroep rondom de Duitse dichter Wolfgang Frommel omarmt en moedig onderdak verleent.

Annet Mooij legt de lang verzwegen moeilijkheden bloot die Gisèle ondervond in diezelfde vriendengroep, de absolute dominantie van Wolfgang Frommel, de pijn om als vrouw stelselmatig buitengesloten te worden uit deze inner circle en de ondankbare en denigrerende houding van diegenen wiens leven zij redde. Annet Mooij beschrijft tevens de pedagogiek van Frommel die erop gericht was om jongeren in zijn ban te krijgen en de grensoverschrijdende seksuele moraal die daaraan ten grondslag lag.

De Eeuw van Gisèle. Mythe en werkelijkheid van een kunstenares biedt een rake en rijke inkijk in de onalledaagse ontwikkeling en levensloop van een sterke, eigenzinnige en kosmopolitische  vrouw die tot het eind trouw blijft aan haar keuzes en die de kunst verstaat om de onvermijdelijke consequenties van deze keuzes steeds weer tot innerlijke harmonie te brengen.

Ter gelegenheid van het verschijnen van het boek heeft Annet Mooij een tentoonstelling samengesteld. Aan de hand van Gisèle’s kunst en historische documenten toont zij de levensloop en de artistieke en persoonlijke ontwikkeling van Gisèle.

 

Enkele persoonlijke gedachtes over het verleden en het heden van Castrum Peregrini

Door Michael Defuster

Februari / Maart 2018

Door publicaties in VN ben ik pijnlijk geconfronteerd met een deel van het verleden van de organisatie, die toen ik de leiding overnam in 1998, bestond uit een Duitstalige Exil Verlag. De slachtoffers uit het VN artikel komen dertig tot veertig jaar na dato naar buiten met hun verhaal, waarin enkele op jonge leeftijd seksueel misbruikt zijn door figuren uit de kring rondom Wolfgang Frommel en daar hun hele leven mee kampten. De berichten hebben mij diep getroffen en ik zal in mijn huidige rol als bestuurder van de stichting Castrum Peregrini doen wat nodig en wenselijk is om ruimte te bieden aan deze verhalen en om de slachtoffers bij te staan. Samen met mijn medebestuurders, Frans Damman en Lars Ebert, voel ik mij moreel verplicht er zorg voor te dragen dat dit verleden grondig onderzocht wordt. De omstandigheden waaronder deze misstanden hebben kunnen plaatsvinden dienen boven water te komen in al hun facetten, zodat er lering en waarheidsvinding uit getrokken kan worden voor het heden en de toekomst.

Omdat mijn naam in het artikel in VN genoemd wordt en ik zelf nog niet aan het woord ben geweest voel ik de behoefte enkele reflecties te delen over mijn verschillende rollen, mijn betrokkenheid door de jaren heen bij Castrum Peregrini en de keuzes die ik gemaakt heb. Ondanks mijn betrokkenheid bij Castrum Peregrini hadden noch ik, noch mijn medebestuurders enige notie van seksueel misbruik dat met Castrum Peregrini in verband wordt gebracht in het artikel van VN. Hopelijk levert dit schrijven een bijdrage aan de beeldvorming.

Mijn belevenis van Castrum Peregrini als vriend

Ik ben zelf in een enigszins rommelig maar liefdevol gezin van zes grootgebracht in België. Liefde betekent voor mij heel veel, zo niet alles. Mijn vriendschappelijke en liefdesrelaties heb ik waarschijnlijk daardoor alle ruimte kunnen geven om zich te ontwikkelen naar welke kant de andere ook maar behoefte had. Door deze laisser-faire houding kan ik bogen op een kleine maar fijne kring van vrienden en twee zeer volwassen en hechte liefdesrelaties.

Ikzelf deed bij Castrum Peregrini mijn entree tijdens de Oudejaarsavondontvangst in 1983 / 1984 bij Gisèle. Vanaf dat moment ontstond een bijzondere dertig jaar durende wederzijdse band tussen haar en mij die tot het einde van haar leven (2013) bleef bestaan.  In de laatste tien jaar van het leven van Gisèle vormde ik samen met Frans Damman en Lars Ebert een kleine familie, waarin wij haar verzorgd hebben. Voor mij was Gisèle de echte geest van het huis aan de Herengracht. Zo hebben ik, Frans en Lars dat ondervonden. Door het vertrouwde en existentiële samenzijn zijn wij diep door haar geïnspireerd geraakt.

Mijn relatie tot Castrum Peregrini verliep via mijn toenmalige Duitse vriend Wolf van Cassel (1946 – 1994), die als twintiger bij Castrum Peregrini terecht was gekomen en die ik in 1983 leerde kennen. Tot aan zijn dood onderhielden wij een liefdevolle relatie. In de tijd die we samenwoonden in een pand aan de Oudezijds Voorbrugwal was de Herengracht ver weg en speelde in mijn leven een minder belangrijke rol. Wolf, onze (kunstenaars-)vrienden en ik hadden daar onze eigen wereld waarin wederzijds respect en creativiteit een grote rol speelden. Ikzelf werkte overdag bij architectenbureaus en studeerde ’s avonds aan de Academie voor Bouwkunst van 1982 tot 1992. Deze jaren met Wolf zijn tot op de dag van vandaag een zeer waardevolle  herinnering voor mij.

Toen ik in 1984 voor het eerst met de Herengracht kennis maakte heerste er chaos: de invloed van de zieke Wolfgang Frommel was tanende en er was grote onenigheid en strijd binnen zijn vriendenkring over zijn geestelijke erfenis. Tussen de jonge mannen en vrouwen van de generatie die de dienst uitmaakten in de uitgeverij Castrum Peregrini, zoals Thomas Karlauf, Christiane Kuby, Wolf en anderen, heersten er ook talloze conflicten, die echter aan mij voorbijgingen, omdat ik in dat rustige huis aan de Oudezijds Voorburgwal woonde en leefde. De Herengracht had in die jaren een alles behalve fijne sfeer om in te vertoeven voor de jonge man van 26 die ik was, op zoek naar de zin van het leven. Gezien de krappe tijd die ik door de combinatie van studie en werk overhield was mijn keuze  tussen beide locaties snel gemaakt. Pas na de dood van Wolf in 1994 ben ik mij professioneel met Castrum Peregrini gaan bezighouden. Ik had toen – en heb nog steeds – de sterke behoefte het vele moois en wezenlijks dat in deze stichting aanwezig is kenbaar te maken en dienstbaar te stellen aan Amsterdam en aan de maatschappij.

Er bestaat een wezenlijk verschil tussen de ervaringen van de slachtoffers en vele andere oudgedienden die genoemd worden in het artikel van VN en mij. Ik heb namelijk voor Wolfgang Frommel nooit bewondering gevoeld; Ik heb nooit een gesprek met hem gehad, nooit lief of leed gedeeld. Voor mij was hij een dementerende man die op bed lag en dag en nacht verzorging nodig had. Voor de adoratie die om zijn persoon heerste heb ik nooit iets gevoeld. Dat past niet bij mijn natuur. Het door Frommel geadopteerde “Dichterstaat” concept van Stefan George vond ik ronduit idioot. De heftige ruzies na de dood van Wolfgang Frommel tussen de zichzelf vrienden noemende mannen en vrouwen, die daarbij elke positieve connotatie van vriendschap om zeep hielpen, heb ik altijd verworpen. 

Omdat ik in die periode kennelijk in staat was mijn eigen autonomie te bewaren, heb ik geen traumatische ervaringen overgehouden aan mijn contact destijds met Castrum Peregrini. Daarin speelde Gisèle een doorslaggevende rol. Wij spraken regelmatig af en zij was voor mij een baken van integriteit en on-compromitteerbaarheid. Ik genoot van de lichtheid die haar omgaf. Ze concentreerde zich op de uitdagingen van het leven en het positieve. Dat maakt haar verhaal en het huis aan de Herengracht zo bijzonder. Zij is voor mij een inspiratiebron en drijfveer geweest om in onze huidige culturele uitingen haar dan ook de plaats te geven die haar toekomt. De mannen die zij decennia lang onderdak heeft geboden, ook diegenen die zij ten tijde van de oorlog het leven redde, hebben haar dat, en dat is schokkend te constateren, niet gegund. De ondankbaarheid van de voormalige onderduikers en hun vrienden ten opzichte van Gisèle is schrijnend teleurstellend. Annet Mooij schrijft hierover uitgebreid in haar nog te verschijnen biografie, waarvoor wij het initiatief hebben genomen, en waarin ook de werkwijze van Frommel cum suis uitgebreid aan de orde zal komen.

Vanaf mijn aantreden als directeur in 1998 heb ik mij ingespannen om de organisatie voor te bereiden op de tijd na het toen nakende verscheiden van de oorlogsgeneratie. Gisèle bijvoorbeeld was toen al 86 jaar oud. Dit was geen gemakkelijke opgave, te midden van de redders en de geredden, met hun vele oorlogstrauma’s en ingesleten reactiepatronen. Pas na het overlijden in januari 2008 van Claus Bock, een van de onderduikers, was het ethisch mogelijk om definitief de structuren en mentaliteit van de organisatie te veranderen. Voordien dreef de organisatie op wat overgebleven was van de persoonlijkheid van Wolfgang Frommel, die een vriendenkring om hem heen had gebouwd die hem tot op de dag van vandaag verheerlijkt, zoals dat bij de Stichting Memoriaal en de Wolf van Cassel Stichting nog altijd het geval is. Deze persoonlijkheidscultus, gedragen door de gedichten en het gedachtengoed van de Duitse dichter Stefan George, vereist haast volledige loyaliteit, zelfs als dit de persoonlijke integriteit zou beschadigen. Dat was voor mij het moeilijkste aspect van de organisatie om te veranderen, maar waarvoor ik in de persoon van Gisèle een sterke natuurlijke medestander had. Ondanks alle eerdere pogingen tot marginalisatie had Gisèle een onaantastbare positie binnen Castrum Peregrini, niet in de laatste plaats vanwege de financiën. Ik wilde radicaal breken met dit verstikkende loyaliteitsmoeras en heb dat voor de goede verstaander heel duidelijk gedaan door Gisèle daar te plaatsen waar ze hoorde, namelijk in het middelpunt van Castrum Peregrini, in plaats van Wolfgang Frommel. Onze kernwaarden Vrijheid, Vriendschap en Cultuur zijn volledig op haar geënt. Was Gisèle er niet geweest dan schreef ik op dit moment niet deze tekst, want dan had Castrum Peregrini voor mij elke betekenis verloren en had ik het al lang vaarwel gezegd.

Mijn belevenis van Castrum Peregrini als medewerker en directeur-bestuurder

Toen midden jaren negentig Wolfgang Frommel’s vriendenkring definitief uit elkaar was gespat en de gemoederen tot bedaren kwamen, en Wolf na een lang ziekbed overleed, begon ik voor het eerst mij professioneel met de zaken van Castrum Peregrini bezig te houden. Toen betrof dat de uitgeverij. Manuel Goldschmidt en Claus Bock, die de leiding hadden over de uitgeverij waren beiden al over de zeventig toen hun gedroomde opvolger na enkele jaren vertrok in onmin. Eerder uit de behoefte hun eigen werkzaamheden stop te kunnen zetten dan uit overtuiging  benoemden ze mij als hun opvolger. Mijn relaties met hen waren eerder functioneel dan vriendschappelijk, op het einde zelfs afstandelijk en conflictueus. De conflicten die ontstonden hadden verschillende redenen. Voor hun wens om de loyaliteitsstructuren en de bijhorende wetmatigheden in stand te houden was ik niet ontvankelijk. Ik verzette ik mij vrij snel tegen hun obscurantistisch, claustrofobische wereldbeeld, die ik altijd als een gevolg van hun oorlogservaringen heb geduid. Manuel en Claus zagen mij als een bedreiging doordat ik het werk en de persoon van de dichter Stefan George als een anachronisme ervoer en zij hem juist als de dragende spil van de uitgeverij en stichting wilden behouden. George’s concept van de ‘Dichterstaat’, de bijna lachwekkend theatrale sublimatie van zijn homoseksualiteit en bovenal zijn visie dat kunst boven de mens staat, klopten niet met mijn overtuiging, met hoe ik vond dat de maatschappij zich na de Tweede Wereldoorlog had ontwikkeld en met het mensbeeld dat mij voor ogen stond. Deze overtuigingen had ik, hoe paradoxaal, juist te danken aan Castrum Peregrini, waarin voor mij  de waarden van Gisèle de maatstaf der dingen waren. En deze zijn juist niet op macht of dwang gebaseerd, maar op het bieden van inspiratie en het scheppen van een omgeving waarin creatieve en intellectuele mensen uitgenodigd worden zich te ontwikkelen en bij te dragen aan een betere, menswaardige wereld. Vandaar onze geuzennaam ‘Intellectual Playground’. In die zin zetten we háár werk verder, en absoluut niet dat van Wolfgang Frommel.

Ik ben een rechtszaak gaan voeren tegen de stichting Wolf van Cassel (Weesp), die de erfenissen van Wolfgang Frommel en Goldschmidt  beheert, om met name het archief van de stichting terug te krijgen, dat door Goldschmidt op dubieuze wijze uit de Herengracht was meegenomen en aan het Letterkundig Museum was overgedragen. Dit archief bevindt zich daar achter slot en grendel. Het bestuur van de Wolf van Cassel Stichting bepaalt wie er wat van mag inzien. Het ging mij erom openheid van dit archief voor nu en de toekomst te verwezenlijken. Immers, transparante, onafhankelijke geschiedschrijving vereist vrije toegang tot historische bronnen – en daarvoor heb ik gestreden. Deze geld verslindende juridische inspanningen, hebben tot mijn grote teleurstelling niet het gewenste resultaat opgeleverd. De trieste uitkomst is dat de erfgenamen hun geschiedenis beïnvloedende greep op de bewijslasten hebben weten te behouden. Daarnaast, minder relevant voor een correcte geschiedschrijving maar wel met grote symboolwerking, waren de verkoop van de Stefan George Bibliotheek, de uitbesteding van de uitgeverij aan Wallstein Verlag, – die nu kritisch wetenschappelijke publicaties over Stefan George en de Frommel kring publiceren -, en het afstoten van het logo ‘de roos’ dat stond voor de uitgeverij en de vriendenkring van het oude Castrum Peregrini. Dit embleem is nu overigens door de Wolf van Cassel stichting overgenomen.

Vervolgens kon ik, met anderen die zich ook aangesproken voelden, een nieuw mission statement formuleren, gebaseerd op de waarden en principes die ertoe hebben geleid dat Gisèle tijdens de nazi-bezetting met gevaar voor eigen leven jongeren jarenlang voor een gewisse dood of gruwelijk lot heeft behoed. We hebben ons bewust geconcentreerd op het oorlogsverleden, en de betekenis van Gisèle, die na de oorlog – zoals dat voor de rol van vrouwen tijdens de oorlog in algemeenheid het geval is – eenvoudigweg door mannen uit de geschiedenisboeken werd weggeschreven.  Uit ons recente programma ‘The Female Perspective’ blijkt hoe belangrijk wij het vinden dit aspect te belichten. Het moge iedereen duidelijk zijn: wij zetten Gisèle’s werk verder, niet dat van Wolfgang Frommel en consorten. Geen enkel rationeel denkend mens zal ons dat kwalijk nemen. Ten overvloede: dat neemt niet weg dat wij opheldering  over het verleden met daarin Wolfgang Frommels rol ten volle ondersteunen.

De rest moge duidelijk zijn. We maken aansprekende programma’s met diepgang waarin we het heden met de kernwaarden van het verleden verbinden en waarmee we willen voorkomen dat we een verstild, gemusealiseerd beeld van het verleden creëren. We hebben verschillende Europese projecten lopen en onderhouden samenwerkingsverbanden met  gerenommeerde instituties en universiteiten in binnen en buitenland. Bijna alle aspecten van de geschiedenis van Castrum Peregrini zijn voor meervoudige interpretatie vatbaar. Dat maakt het juist voor buitenstaanders, zoals kunstenaars en wetenschappers zo aansprekend. De hoofdpersonen waren destijds allemaal complexe persoonlijkheden met talloze lagen die tot de verbeelding spreken. Er komt heel veel samen in het huis aan de Herengracht; zowel waardevolle als verwerpelijke dingen.

De oude vriendenkring van Frommel heeft van meet af aan het huidige team van Castrum Peregrini als buitenstaander bestempeld. Wij kwamen alleen al in deze positie doordat wij hem nooit hebben gekend (vereerd) en omdat de generaties vóór ons teveel met hun eigen problemen en/of machtsaanspraken bezig waren. Geen van hen heeft ons ooit een helpende hand toegestoken om Castrum Peregrini een nieuw leven te geven. Integendeel, ondermijning ervan was ons deel. Tot op de dag van vandaag worden wij door die oude vrienden als ‘verraders’ gezien. Maar wij weten niet wat wij zouden hebben kunnen verraden aan een systeem dat in onze ogen compleet failliet was en waar wij ons niet mee wensten te associëren. Dit sluit juist niet uit dat wij met overtuiging openstaan voor oprechte pogingen van mensen die een minder goede ervaring hadden en in het voeren van een dialoog om in het reine te komen met het moeilijke deel van deze geschiedenis.

Hoe verder?

Voor haar voortreffelijke in 2015 verschenen boek over Andreas Burnier, raadpleegde Elizabeth Lockhorn ook onze archieven. Er is een kleine tekst van mij in haar boek opgenomen waarin ik de positie van het huidige Castrum Peregrini schets als buitenstaander van een verleden waarvan wij, het huidige directiebestuur, persoonlijk geen deel uitmaakten maar waarvoor wij wel een werkwijze hebben ontwikkeld om met het verleden om te gaan, door dit op te nemen in onze programmering en te koppelen aan hedendaagse thema’s. Het is ons niet raadzaam gebleken om ‘partij’ te kiezen in de strijd tussen diegenen die dit verleden als zeer positief hebben ervaren – zij vormen de meerderheid – en zij die hun ervaringen als traumatisch ervaren. Voor ons was en is dat een strijd die de betreffende generaties onderling zelf moesten uitvechten. Wij hebben een eigen stichting opgericht met eigen waarden en levensbeschouwingen. Wij, de huidige stichting Castrum Peregrini, leven met de slachtoffers mee, willen hen erkennen en betrachten volledige transparantie. Daarom steunen wij bijvoorbeeld onderzoek naar dat verleden. Daarvoor dient de hele geschiedenis van Castrum Peregrini als onderwerp genomen te worden. Wij zijn in onze pogingen om het verleden open te benaderen blij met iedere medestander. Wij zijn klein en beperkt in onze middelen en kunnen ieder steun gebruiken.

Al meerdere jaren, vanaf het verschijnen van Elisabeth Lockhorn’s boek en de te boek gestelde herinneringen aan Wolfgang Frommel van Joke Haverkorn (2013), zijn wij in onze programmering begonnen met actief ruimte te bieden aan het verwerken van het negatieve verleden van Castrum Peregrini: een colloquium (2013) waarin Joke Haverkorn’s boek centraal stond, een film over Herengracht 401 (2016), de kritische biografie van Gisèle door Annet Mooij (2018) e.a. Deze activiteiten zijn onlangs uitgebreid met een wetenschappelijke commissie die het verleden van Castrum Peregrini in de komende jaren zal onderzoeken.  Elke vorm van bijdrage – in de vorm van publicaties, evenementen, werkgroepen etc.. – zullen door ons worden geapprecieerd.

Het dubbelzinnige politiek verleden van Wolfgang Frommel is uit andere publicaties reeds langer bekend. Dit is door ons ook nooit ontkend. Het seksueel misbruik verhaal echter kwam als een schok. Hiervan wisten we niets, hadden we nog nooit over gehoord. De getroffenen hadden ook nooit met ons contact opgenomen. De eerste publicatie over pedofilie van Frank Ligtvoet op Huffington Post in februari 2017 was inhoudelijk en taalkundig moeilijk te begrijpen. Het artikel is na enkele weken van het internet gehaald. Toen volgde het online artikel bij VN in juli 2017 waarin het moeilijk was suggesties van feiten te scheiden. Sindsdien hebben wij wel vele gesprekken gevoerd met de getuigen die ons bekend zijn om opheldering te krijgen. Wij hebben moeten wachten tot de publicatie van Vrij Nederland op donderdag 22 februari jl. om de ware toedracht van alle gevallen te kennen, want ook op onze actieve navraag bij VN werd dat ons eerder onthouden.

Ik kan oprecht meevoelen met het lijden onder schuldgevoelens en met de fysieke en psychische pijn dat uitvoerig word beschreven in de artikelen. Dat is vreselijk. Ik geef toe dat ik het er moeilijk mee heb wanneer volwassenen hun eigen autonomie uit handen geven. Verwarrend en onduidelijk voor mij zijn de gevallen van Lodewijk (pseudoniem) en Paul Visser. Bij navraag over de laatste is overigens niemand binnen de oude Castrum Peregrini kring op de hoogte van zijn betrokkenheid bij de toenmalige vriendenkring. Niettemin zijn deze gevallen onverminderd schrijnend en verdienen ook alle medeleven en steun. Het is beschamend dat de plegers verbonden waren met de vriendenkring van Wolfgang Frommel. Het gaat echter te ver om te suggereren dat de kostschool Beverweerd, waar misbruik plaatsvond, in alle gevallen linea recta terug te voeren is op Castrum Peregrini. Mijns inziens moet hier zorgvuldigheid worden betracht. Wij hebben intussen contact opgenomen met het Genootschap der Vrienden (de Quackers in Nederland), die in het verleden van de school een vaste voet hadden in haar bestuur. Wij hadden met Lodewijk en Christiane Kuby afzonderlijk in februari 2018 een afspraak tot gesprek staan. Deze is echter op het laatste moment afgezegd. Wij kunnen ons voorstellen dat zij tijd nodig hebben en plannen het gesprek graag in zodra het voor hen zinvol is.

Wij gaan mogelijk samen met het Genootschap der Vrienden (Quackers), dat bij de kostschool betrokken was, beraden hoe en welke stappen wij zullen nemen om met slachtoffers in gesprek te komen. Het lijkt ons ook raadzaam dat slachtoffers zich voor begeleiding gaan richten aan de in Nederland opererende professionele instanties die echt onafhankelijk en professioneel zijn. Door professionals te betrekken kan misschien zelfs echt healing plaats vinden.

Tot slot, de contacten  met Frank Ligtvoet van de laatste maanden werden op afstand via email gevoerd. Wij willen hem graag spreken en hebben dat ook herhaaldelijk aangegeven. Wij respecteren evenwel zijn keuze om dat af te houden en hebben tegelijkertijd zijn vragen per e-mail, die overigens voornamelijk data gerelateerd waren, beantwoord voor zover ons dat mogelijk was. Niettemin lijkt ons een gesprek met hem momenteel het allerbelangrijkste en hopen dat hij aan onze vraag gehoor zal geven.

15 – 17 December Women + Craft + Poetry

Artists Weekend: Women + Craft + Poetry

Fri 15 Dec – Sun 17 Dec 2017

You are cordially invited to our second Artists Weekend: a weekend full of artist talks, presentations, conversations and poetry readings, from Friday December 15 till Sunday December 17 in Castrum Peregrini. The Artists Weekend is part of our 2017 year programme The Female Perspective, curated by Nina Folkersma. This programme focuses on issues around female identity, feminism and gender, both in relation to the historical context of Castrum Peregrini and its founder Gisèle, and to current events.

The 2nd Artist Weekend is devoted to Women + Craft + Poetry. Guests of honor are two of our artists-in-residence, Aimée Zito Lema and Renée Turner. At their invitation, and in dialogue with curator Nina Folkersma, various artists, curators, writers, weavers and poets are invited to present their work and ideas.

PROGRAMME + PARTICIPANTS

Friday, Dec 15   20:00 – 22:00

Introduction Nina Folkersma

Lecture Christel Vesters – Some notes on women, labour and textile craft

Triggered by two unrelated news items about textiles, writer and curator Christel Vesters embarks on an expedition, looking for a common thread that may connect the two. Her explorations touch upon particular events and ideas in the history of textile production, utopian socialism, the Arts & Crafts Movement and the women’s movement, juxtaposing some key moments in those histories with examples from contemporary artist practices.

 

Saturday, Dec 16     14:00 – 18:00

Conversations + presentations

Renée Turner, Joke Haverkorn van Rijsewijk and Kate Briggs 

Narrative and weaving are often associated with each other through the metaphors we use. Join us for a day of presentations and discussions that look at weaving as a hands-on craft and its relation to the act of writing. Renée Turner will talk about her research project The Warp and Weft of Memory and have a conversation with Joke Haverkorn van Rijsewijk about her work at the weaving studio De Uil (The Owl), where she made monumental tapestries for Gisèle and other artists. On view will be some of the images from De Uil and a few of the woven artefacts from Gisèle’s collection. Kate Briggs, author of the recently published book This Little Art, will be drawing analogies between weaving and the processes of writing, translating and storytelling.

Drinks + Fingerfood by Mina Abouzahra

Entrance fee: 5 euro (incl. drinks & snacks)

Make sure you have a seat reserved and RSVP: productie@castrumperegrini.nl

 

Sunday, Dec 17    14:00- 18:00

Readings + conversations

Aimée Zito Lema, Becket Mingwen, Iva Supic Jankovic and School der Poëzie

Aimée Zito Lema

Aimée Zito Lema

This afternoon Aimée Zito Lema will introduce her residency project and research on friendship as a form of resistance. Thinking of the house (of Gisèle) as the most intimate and private kind of archive, connected to daily life experiences, she will read one of the transcripts of her conversations on friendship. The afternoon will continue with a presentation and poetry reading by visual artist Becket Mingwen. Becket’s text responds to politics and friendship as mirrors of each other – the same pitfalls and promises reflected between the interpersonal and the public. For the presentation at Castrum Peregrini, he will engage these ideas with Zito Lema’s project by discussing the role of friendship in the making of art, allies, and enemies, while exploring many of the ambiguities between them. Iva Supic Jankovic will present a musical performance called House on the Water. Music is a very intimate part of Jankovic’s work- sharing such work within this specific context allows a certain degree of vulnerability and intimacy that is hard to find in a regular art space context. The afternoon will end with poetry readings by teenage students from the School of Poetry, presenting the outcomes of their workshop organized by Zito Lema in collaboration with Dasja Koot.

 

Drinks + Fingerfood by Mina Abouzahra

Entrance fee: 5 euro (incl. drinks & snacks)

Make sure you have a seat reserved and RSVP: productie@castrumperegrini.nl

 

PARTICIPANTS

Mina Abouzahra studied at the Wood and Furniture School in Amsterdam. She has a passion for wood, textiles, copper and marble. A red thread in her life is the combination of different cultures. With the same attitude, Mina was active in the world of food; she wrote recipes, developed food concepts, organized pop-up restaurants and produced with Merijn Tol (Arabia) the cookbook Proef! Orange blossom, the new Moroccan cuisine. The designs of Abouzahra are surprising and colorful, and inspired by a continuous search for new combinations of materials, shapes and production methods. Mina Abouzahra travels every few months to Morocco for inspiration and to search for old, rare and beautiful things she can import, both for her shop and for clients directly.

Kate Briggs is the translator of two volumes of Roland Barthes’s lecture and seminar notes at the Collège de France: The Preparation of the Novel and How to Live Together, both published by Columbia University Press. This Little Art, a long narrative essay on the practice of translation, was published by Fitzcarraldo Editions in September 2017. She teaches on the MFA in Fine Art at the Piet Zwart Institute Rotterdam.

Joke Haverkorn van Rijsewijk is a weaver and writer. With Nenne Koch in 1956, she founded the weaving studio De Uil in Amsterdam. Their first commission was for a tapestry by Gisèle van Waterschoot van der Gracht for the SS Statendam, and later four more tapestries for the clubroom of the S.S. Rotterdam. Haverkorn van Rijsewijk has recently written an essay, ‘Living and Love in Image’ (Leven en liefde verbeeld), reflecting on a tapestry she made based on an image by the German Expressionist August Macke.

Becket Mingwen received his MFA from the University of Southern California in 2014, and was recently a resident at the Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam, NL. Recent exhibitions include  “n <o> <o> n” at One Gee in Fog, Geneva; “From Concrete to Liquid to Spoken Words to the World” at Centre d’Art Contemporain Genève. His book on Chris Kraus’ 1996 “Chance Event” is forthcoming from Athénée Press.

School der Poëzie, School of Poetry, offers lessons to children and young people to get them acquainted with poetry, writing and performing their own poems. Tailor-made programs and lessons for schools and institutions. The ‘School der Poëzie’ derives its name from the collection of poet Herman Gorter (1897) and a famous poem by Lucebert (1952). http://www.schoolderpoezie.nl

Iva Supic Jankovic, visual artist (born in Croatia), studied at the Gerrit Rietveld Academie and received a Master degree in Artistic Research from the Royal Academy, The Hague. She produces long term collaborative and trans-diciplinary projects that challenge an question the borders of visual art. More info: http://www.zoldermuseum.com/wordpress/

Renée Turner is an artist, writer and Research Lecturer at the Willem de Kooning Academy. Currently as an artist in residence at Castrum Peregrini, Turner is working on a two-year research project ‘The Warp and Weft of Memory’. Funded by the Mondriaan Funds, her research will result in public lectures, an exhibition and an online narrative, which combines images from Castrum Peregrini’s archive, artefacts from Gisèle’s closet and Turner’s own reflections on memory and objects of heritage.

Christel Vesters studied Art History and Curating in Amsterdam, New York and London. She is a writer and curator, and currently works on a two-year research project Touch/Trace – researching histories through textiles, which unravels the intricate connections between textile, history and society from a contemporary art perspective.

Aimée Zito Lema, visual artist (born in Amsterdam, 1982, grew up in Buenos Aires) studied at the University of the Arts, Buenos Aires, the Gerrit Rietveld Academy, Amsterdam, and was a resident at the Rijksakademie Amsterdam in 2015-2016. Currently an artist in residence at Castrum Peregrini, she is working on a research project about friendship as a form of resistance.

 

Art As Resistance, afl 2 Taking the oil out of the arts

Art As Resistance, #2

Taking the oil out of the arts

Tuesday 28 November 2017, 20 hrs

location: Framer Framed    IJpromenade 2  1013 KT Amsterdam

Reservations / Tickets

Fossil Free Culture NL - Drop the Shell, 2017. Credit: Laura Ponchel

Fossil Free Culture NL – Drop the Shell, 2017. Credit: Laura Ponchel

Framer FramedHumanity in Action Nederland and Castrum Peregrini present a three part symposium series, ‘Art as Resistance’. For the second symposium in the series, ‘Taking the oil out of the arts’, we are zooming in on the ethics of cultural institutions taking on financial sponsorships by fossil fuel companies. How do corporate companies benefit from this ‘greenwashing’? To what extent should their cultural beneficiaries be held responsibie? And what are the impacts of ‘artistic activism’ to address this issue?

Art as Resistance #2 will take place at Framer Framed and features presentations and a workshop by BP or not BP? and Fossil Free Culture NL.  In their presentations, BP or Not BP and Fossil Free Culture NL introduce participants to the topic and present examples of how they create impact through artistic interventions.  The presentations are followed by a workshop Artistic Activism, with both organisations giving practical guidelines on how to generate effective and affective experiences that lead to measurable social change. After the workshop participants will have a better sense of the framework in which the Fossil Free Culture movement work. They will learn to implement artistic tactics to a larger campaigning strategy.

BP or not BP? (a clever play on ‘to be or not to be’ from Shakespeare’s Hamlet) are a national network of ‘actor-vists’ in the UK, performing disobedient theatre in many different oil-sponsored spaces. They are part of the Art Not Oil coalition – a group that protests against museums accepting sponsorship from major oil corporations, which they say is a form of ‘greenwashing’. Read more: https://bp-or-not-bp.org/about/

Fossil Free Culture NL are a network of artists, activists and scholars at the intersection of cultural work and climate politics. They are campaigning to expose and confront the influence of the fossil fuel industry on cultural institutions in the Netherlands. Recent protests include the May & September 2017 impromptu #droptheshell and #spoiledlandscapes protest-performances at the Van Gogh Museum, demonstrating the museum’s ties to oil giant Shell. Several protestors were arrested. Read more: http://fossilfreeculture.nl/

On the organisers: Framer Framed, Humanity in Action Nederland and Castrum Peregrini are organisations dealing with themes of collective memory and cultural identities. In three sessions, we team up to jointly explore the necessity for a change in how cultural institutions and producers should (re)present stories and relate critically to histories as well as to the financial structures they are part of.

Our first symposium, Art as Resistance #1, took place at Castrum Peregrini and dealt with the topic of involving communities in activism and the local relevance of a place.

Read more and see:  https://framerframed.nl/en/projecten/art-as-resistance-1/

 

SYNCHRONICLE by Carina Erdmann

SYNCHRONICLE

by Carina Erdmann

28 – 30 September 2017

Photos from the exhibition opening and the artist talk with Daniel Vorthuys and ‘objects also die’ by Jacob Eriksen

[Read more…]

intellectual playground
think tank, projects,
research

 

Featured Project

Living as Form

A two-day international conference about participatory art with keynote presentations of cutting edge initiatives, panel discussions, workshops and open space technology sessions. With a.o. Renzo Martens, Patricia Kaersenhout, Pierluigi Sacco,- and you!

 

 

http://castrumperegrini.org/2017/06/06/10379/

Bas Heijne & Diana Pinto – Identity Politics II.

Europa Salons

Europa Denken

dinsdag 10 november, 20uur

Bas Heijne en Diana Pinto

BasHeijneDianaPinto

Identity Politics II Bas Heijne bespreekt zijn tekst ‘Een idee van de mens’ en gaat dan in gesprek met Diana Pinto. Zijn tekst is gepubliceerd in onze gezamenlijke serie in De Gids De Geheugenmachine in nr 2015/5 en zie De Gids online:

Engelstalig, toegang: € 7,50 – Studenten: € 5,- en jaarvrienden gratis. Wees verzekerd van je stoel: RSVP productie@castrumperegrini.nl

Diana Pinto (1949) is historica en schrijver. Ze studeerde aan Harvard en specialiseerde zich met haar promotieonderzoek in de hedendaagse Europese geschiedenis. Ze heeft vele artikelen geschreven over trans-Atlantische kwesties, Franse en Italiaanse politiek, en Europese zaken. Bas Heijne (1960) is schrijver, interviewer en columnist. Heijne is sinds 1991 als essayist verbonden aan NRC Handelsblad, waarvoor hij sinds 2001 ook iedere week een column schrijft. in 2005 ontving hij voor een verzameling van die columns de Henriette Roland Holst-prijs.

Europa Salons is een serie voor cultuurmakers over de Europese dimensie in hun werk. De dominante politieke visie in Nederland en Europa is binnen twee decennia verschoven van het sociale- naar het identiteitsperspectief. Europese maatschappijen die hun politieke basis vonden in solidariteit, opwaartse mobiliteit, gelijkheidsgedachte en maakbaarheid, zijn gaandeweg getransformeerd tot maatschappijen waarin identiteitspolitiek deze rollen heeft overgenomen. Solidariteit is vervangen door identificatie met de eigen nationale, culturele, religieuze, generationele of etnische groep. Het primaat van de eigen verantwoordelijkheid van het neoliberale gedachtengoed blijkt wonderwel te passen binnen deze paradigmawisseling.

Europa Doen I

Europees cultuurbeleid ter

inspiratie voor uw

kunstenplan

dinsdag 10 november, 16uur

Met een inleiding van Klaartje Bult van de Creative Europe Desk die in grote lijnen het Europees cultuurbeleid toelicht. Daarnaast delen een aantal sprekers van Nederlandse organisaties die succesvol zijn in Europa hun ambities op de langere termijn, ditmaal met:  Tanja Mlaker, zakelijk manager van De Nationale Opera, Kristin de Groot, artistiek en algemeen directeur van Dansateliers en Annick Kleizen coördinator van If I Can’t Dance I Don’t Want To Be Part Of Your Revolution. Lees hier meer.

Een nieuwe serie georganiseerd met Creative Europe Desk / Dutch Culture.  Toegang vrij, RSVP met een email naar Klaartje Bult k.bult@creativeeuropedesk.nl

Opening nieuwe ruimte

23 januari – Herengracht 401/Beulingstraat 10 

[Read more…]